اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٣ - ١- آثار زيان بار دروغ

و آثار زيانبار ديگرى كه با دقت در زندگى دروغگويان مى‌توان به آن پى برد.

اضافه بر اين آثار كه جنبه اجتماعى دارد، پيامدهاى سوء معنوى نيز بر دروغ مترتب مى‌شود كه در روايات اسلامى به آن اشاره شده است. از جمله اين كه:

فرشتگان از انسان دور مى‌شوند همان گونه كه قبلًا در حديثى از امام على بن موسى الرّضا عليه السلام خوانديم: «اذا كَذِبَ الْعَبْدُ كِذْبَةً تَباعَدَ المَلَكُ مِنْهُ مَسيرَةَ ميلٍ مِنْ نَتِنِ ماجاءَبِهُ؛ هنگامى كه انسان دروغى بگويد فرشته از او دور مى‌شود به اندازه يك ميل به خاطر بوى بدى كه از عمل او برمى‌خيزد». [١]

ديگر اين كه دروغ انسان را از نماز شب محروم مى‌سازد، در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم‌ «انَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ الْكِذْبَةَ فَيُحرَمُ بِها صَلاةَ الْلَيْلِ، فَاذا حُرِمَ صَلاةُ اللَيْلِ حُرِمَ بِها الرِّزْقُ؛ گاه انسان دروغى مى‌گويد و از نماز شب محروم مى‌شود، و هنگامى كه از نماز شب محروم مى‌شود از روزى (وسيع) محروم مى‌گردد». [٢]

ديگر اين كه دروغ گفتن باعث عدم قبولى بعضى از عبادات مى‌شود همان گونه كه درباره روزه داران آمده است در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود:

«فَاذا صُمْتُمْ فَاحْفَظُوا الْسِنَتَكُمْ عَنِ الْكِذْبِ وَ غَضُّوا ابْصارَكُمْ؛ هنگامى كه روزه مى‌گيريد زبان را از دروغ حفظ كنيد، و چشمان خود را (از نگاه گناه آلود) فرو گيريد». [٣]

اين حديث دليل بر آن است كه اين گونه اعمال از ارزش روزه مى‌كاهد.

ديگر اين كه دروغ گفتن گاه سبب مى‌شود كه بركات الهى از انسان قطع گردد، چنان كه در حديثى از امام على بن موسى الرضا عليه السلام مى‌خوانيم: «اذا كَذِبَ الْوُلاةُ حُبِسَ الْمَطَرُ؛ هنگامى كه زمامداران دروغ بگويند باران قطع مى‌شود». [٤]

بعضى آثار براى دروغ در روايات آمده كه هم ممكن است جنبه معنوى داشته باشد هم جنبه اجتماعى و ظاهرى، از جمله از روايات متعددى استفاده مى‌شود كه دروغ از روزى انسان مى‌كاهد و سبب فقر و تنگدستى مى‌شود.

[١]. نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٦، صفحه ٣٥٧.

[٢]. بحارالانوار، جلد ٦٩، صفحه ٢٦٠.

[٣]. وسائل الشيعه، جلد ٧، صفحه ١١٩، حديث ١٣.

[٤]. مسند الامام الرضا عليه السلام، جلد ١، صفحه ٢٨٠.