اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٢ - ١- آثار زيان بار دروغ

ساير اعمال و رفتار او سرايت مى‌كند و از او منافقى تمام عيار مى‌سازد.

در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است كه فرمود: «الْكِذْبُ يُؤَدِّى الَى النَّفاقِ؛ دروغ انسان رابه نفاق مى‌كشاند». [١]

پنجمين اثر زيان بار آن اين است اگر كسى شايستگى‌ها و لياقت‌هاى فراوانى داشته باشد كه بتوان از آن در پيش برد اهداف اجتماعى بهره‌گيرى فراوان كرد ولى دروغگو باشد، كسى نمى‌تواند از آن شايستگى‌ها بهره بگيرد، چرا كه انسان در برابر او در هر قدم مواجه با شك و ترديد مى‌شود.

به همين دليل در بعضى از روايات اسلامى دروغ گو با مرده يكسان شمرده شده است، مى‌فرمايد: «الْكَذَّابُ وَ الْمَيّتُ سَواءٌ فَانَّ فَضيلَةَ الْحَىِّ عَلَى الْمَيّتِ الثِّقَةُ بِهِ، فَاذا لَمْ يُوْثَقُ بِكلامِهِ بَطَلَتْ حَياتُهُ؛ دروغگو با مرده برابر است زيرا فضيلت زنده بر مرده اعتمادى است كه انسان به او دارد و هنگامى كه به سخن كسى كه (به خاطر دروغگوبودنش) اعتمادى نباشد گويى زندگى او باطل شده است».

ششمين پيامد زيانبارش اين است كه انسان با استفاده از ابزار دروغ مى‌تواند كارهاى زشت ديگرى انجام دهد، حسود و كينه توز و بخيل هر كدام به وسيله دورغ مى‌توانند حسد يا كينه يا بخل خود را اعمال نمايند و همچنين در مورد بسيارى از گناهان ديگر، مثلًا هنگامى كه كسى از او تقاضاى وام مى‌كند به دروغ مى‌گويد من خودم امروز براى زندگى وام گرفتم، يا هنگامى كه براى معرفى شخصى به او مراجعه مى‌كنند به خاطر حسد و كينه‌توزيش مى‌گويد آن شخص آدم بى‌اعتبارى است، در حالى كه در واقع مرد معتبرى است.

هفتمين اثر زيانبار آن كه در علوم و دانش‌ها ظاهر مى‌گردد اين است كه اگر افراد محققى در يك يا چند مورد دروغ بگويند تمام تحقيقات و كتاب‌هاى علمى خود را از اعتبار مى‌اندازند، و اگر اين عمل شيوع پيدا كند اعتمادى بر تحقيقات و علوم ديگران باقى نخواهد ماند و كاروان علم و دانش بشرى متوقف مى‌شود.

[١]. شرح غررالحكم، جلد ١، صفحه ٣١٠.