خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٧٩ - ٣/ ١ اهتمام بر خردورزى

١٥٦. امام على عليه السلام: هر كه از عقل راهنمايى گيرد، او را راهنمايى كند.

١٥٧. امام على عليه السلام: آنكه از خردِ خويش پند گيرد، راه يابد.

١٥٨. امام على عليه السلام: هر كه مالك خردِ خود شود، فرزانه است.

١٥٩. امام على عليه السلام: خرد، پوشاننده عيبهاست.

١٦٠. امام كاظم عليه السلام‌- به هشام بن حكم-: اى هشام! خداوند تبارك و تعالى‌ در كتابش صاحبان خرد و فهم را بشارت داده و فرموده‌است: پس بشارت ده به آن بندگان من كه به سخنْ گوش فرا مى‌دهند و بهترين آن را پيروى مى‌كنند؛ اينان‌اند كه خدايشان راه نموده و اينان‌اند همان خردمندان.

اى هشام! خداوند تعالى‌ دلائلش را با خرد، كامل كرد، و پيامبران را با سخنورى يارى رسانيد، و با برهان، آنان را به ربوبيّت الهى راهنمايى ساخت.

خداوند [دركتابش‌] فرمود: «ومعبود شما، معبود يگانه‌اى‌است كه جز او هيچ معبودى‌نيست؛ [و اوست‌] بخشايشگر مهربان». راستى كه در آفرينش آسمانها و زمين، و در پىِ يكديگر آمدن شب و روز، و كشتى‌هايى كه در دريا روان‌اند، با آنچه به مردم مى‌رساند؛ و [همچنين‌] آبى كه خدا از آسمان فرو فرستاده و با آن، زمين را پس از مردنش زنده گردانيده و در آن، هرگونه جنبنده‌اى پراكنده؛ و [نيز در] گردانيدن بادها و ابرى كه ميان آسمان و زمين آرميده است، براى گروهى كه مى‌انديشند، واقعاً نشانه‌هايى [گويا] وجود دارد.

اى هشام! خداوند اين را نشانه قرار داد براى شناختنش به عنوان مدبّر.

پس [او در كتابش‌] فرمود: «و شب و روز و خورشيد و ماه را براى شما رام گردانيد، و ستارگانْ به فرمان او مسخّر شده‌اند. مسلماً در اين [امور]، براى مردمى كه تعقّل مى‌كنند، نشانه‌هاست». و فرمود: «او همان كسى است كه شما را از خاكى آفريد؛ سپس از نطفه‌اى؛ آن‌گاه از علقه‌اى؛ و بعد شما را [به صورت‌] كودكى برمى‌آورد، تا به كمال قوّت خود برسيد و تا سالمند شويد؛ و از ميان شما كسى است كه مرگ پيش‌رس مى‌يابد، و [بالاخره‌] تا به مدّتى كه مقرّر است، برسيد، و اميد كه در انديشه فرو رويد» و فرمود: «راستى كه در پىِ يكديگر آمدنِ شب و روز و آنچه خدا از روزى از آسمان فرود آورده و به‌