فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٧٣ - ١ـ معنى استواء در قرآن ولغت

«مانند زراعتى كه جوانه زند، آن را كمك كند، قوى ونيرومند گردد وبر ساقها وپاهاى خود بايستد».

همگى مى دانيم كه گياه جلوس وقعودى ندارد، بلكه مقصود تسلط آن بر خويشتن است كه در مقابل حوادث وبادهاى شديد مقاومت مى كند واز جاى كنده نمى شود.

ب ـ قرآن از قرار گيرى وتسلط انسان بر مركب، (خواه طبيعى وخواه مصنوعى) به لفظ «استوى» تعبيرمى كند، آنگاه ياد آور مى شود كه در برابر اين نعمت (سلطه بر مراكب وحشى و سركش) سپاسگزار باشيد، چنانكه مى فرمايد: (وجعل لكم من الفلك والأنعام ما تركبون لتستووا على ظهوره ثم تذكروا نعمة ربكم إذا استويتم عليه وتقولوا سبحان الذي سخر لنا هذا وما كنا له مقرنين) (زخرف/١٢ـ١٣).

«وبراى شما از كشتى وچهارپايان مركبهايى قرار داديم تا بر پشت آنها قرار گيريد، آنگاه كه بر آنها قرار گرفتيد نعمت خدا را ياد كنيد وبگوييد پيراسته است خدا كه ما را بر اين مركبها مسلط ساخت».

درست است كه در اين آيه از قرار گيرى بر اين مراكب مضطرب وسركش، از لفظ «استوى» استفاده شده است. ولى مقصود هيئت جلوس وقعود نيست. بلكه مقصود آن سلطه واستيلايى است كه راكب در اين حالت، بر مركب دارد وزمام آن در اختيار مى گيرد وبه هر طرف بخواهد، او را سوق مى دهد، به گواهاينكه در ذيل آيه از تسخير مراكب به نفع بشر سخن مى گويد، چنانكه مى فرمايد: (سبحان الذي سخر لناهذا).

ج ـ قرآن به نوح دستور مى دهد آنگاه كه او ومؤمنان بر كشتى قرار گرفتند، خدا را از اين نظر كه از ظالمان نجاتشان بخشيد. سپاسگزار باشند، چنانكه مى فرمايد: (فإذا استويت أنت ومن معك على الفلك فقل الحمد للّه الذي نجانا من القوم