آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٦٧
چهارم، کعبه دقيقا مانند همانچه که از زمان حجاج باقي مانده بود، بجز در قسمت حجر الأسود از اساس بازسازي گرديد. اين بازسازي نسبتا کامل در سال ١٠٤٠ هجري صورت گرفت. دليلش آن بود که در سال ١٠٣٩ در مکه سيل عظيمي راه افتاد که به خرابي مهمي در بناي کعبه منجر شد. گزارش اين سيل و همچنين گزارش تجديد بناي ديوارهاي افتاده کعبه را ملازين العابدين کاشاني از علماي برجسته شيعه که خود در اين بازسازي کارگري مي کرده است، در رساله کوچکي به نام مُفَرّحَةُ الأنام في تأسيس بيت الله الحرام نوشته است.[١]
او در آغاز رساله خود چنين نوشته است:
روز چهارشنبه، نوزدهم شعبان ١٠٣٩، سيل عظيمي داخل مسجد الحرام شد و آب به درون کعبه شريفه درآمد، به قدر قامت فقير و يک شبر و دو انگشت ... و خرابي بسيار درمکه معظمه واقع شد وچهار صد وچهل و دو نفر در سيل هلاک شدند; از آن جمله معلمي با سي طفل در مسجدالحرام بوده وسيل ازابواب مسجد داخل مي شده، نتوانستند که بيرون آيند و کسي نيز نتوانست به ايشان رسيد و آب از سر ايشان گذشت...
وي سپس شرحي مبسوط از چگونگي مسجد الحرام و تجديد بناي ديوار کعبه و نقش خود و شخصي به نام حسين ابرقوهي در آن بيان کرده است.
درواقع، قرار گرفتن کعبه در امتداد وادي ابراهيم، سبب مي شد تا سيل به آن آسيب رساند. در اصل، مسير سيل ـ يا به عبارتي مسيل ـ همان طريق (راه) مسجد الحرام است که آب را به سمت حرم سوق مي دهد. پيش از اين، از زمان صدر اسلام، در محل مسجد الرايه که آن را مسجد الردم الأعلي مي ناميده اند، سيل بند ساخته مي شد. با اين حال،بيشتراوقات سيل به سوي مسجدالحرام سرازير مي گشت وآن رامملو از آب مي کرد.
از قديم مردم مکه براي هر يک از اين سيل هاي هولناک نامي برمي گزيدند و شمارش
[١] اين رساله به کوشش مؤلف اين سطور در فصلنامه ميقات حج سال دوم، شماره پنجم چاپ شده است.