آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٣٣١

مي خواهد کنار او دفن شود. به نوشته مطري، اين زمان، در داخل قبه عقيل، يک حظيره سنگي بود که قبور زنان پيامبر در آن قرار داشت و بدين ترتيب روشن مي شود که بعدها قبه اي مستقل براي همسران پيامبر(صلي الله عليه وآله) ساخته شده است. نايب الصدر که در محرم سال ١٣٠٦ ق. از بقيع ديدن کرده، از واقع شدن بقيع درخارج ديوار اصلي شهر مدينه ياد کرده و نوشته است: دور بقيع حصاري بود که دو در داشت; يکي از اين دو در، در برابر بقعه ائمه(عليهم السلام) بود و ديگري در برابر درِ اصلي ورود به شهر مدينه. درآنجا سنگ نبشته اي وجود داشت که اشعار ترکي بر آن حک شده بود و نشان مي داد که تاريخ بناي حصار بقيع، سال ١٢٢٣ ق. بوده و به دست سلطان محمود عثماني نوشته شده است.[١] به نوشته برخي از منابع، در سال ١٢٣٤ ق. محمدعلي پاشا، حاکم مصر، بقعه ائمه بقيع را به دستور سلطان عثماني بازسازي کرد.[٢] سيد جعفر مدني برزنجي (م ١٣١٧ ق.) که خاندانش از سوي دولت عثماني، متوليان رسمي بقيع بودند، نوشته است: بقعه اي که عباس و ائمه چهارگانه در آن قرار داشتند، قبه اي بزرگ و عالي بوده است. اين بقعه، به مانند ديگر قبّه هاي منهدم شده، بعدها در دوره سلطان محمودخان عثماني ساخته شد که به گفته مدني، بوّابي آن با فرامين سلطاني، از سوي عثماني ها، در خاندان آنها بوده است.[٣] اين دربانان، به رغم آن که از سادات بودند، نسبت به شيعيان، به ويژه شيعيان عجم سخت گيري زيادي داشتند و براي هر زائر شيعه که وارد حرم ائمه مي شد، مبلغي مي گرفتند.[٤] در نزديکي قبّه عباس و ائمه، بقعه کوچکي روي قبر ابن ابي الهيجاء بوده است. اين شخص که از امراي دولت فاطمي بود، کارهاي عمراني زيادي در آثار متبرکه حرمين به