آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٣٤٧

عبدالله پس از کربلا، به عنوان يکي از شخصيت هاي برجسته مطرح بود و به دليل بخشش هاي فراوانش به صفت جواد شهرت يافت. زماني که وي درگذشت، او را در کنار عمويش عقيل دفن کردند. خانه عقيل که خود نيز در آن دفن شده بود، به تدريج جزو بقيع شد و اکنون قبر اين دو بزرگوار کنار يکديگر، مشخص است. بقعه اسماعيل بن جعفرالصادق(عليه السلام) اسماعيل فرزند بزرگ امام صادق(عليه السلام) بود که ده سال پيش از پدر درگذشت. قبل از درگذشت وي، تصور عمومي شيعيان آن بود که وي جانشين امام صادق(عليه السلام) خواهد بود و حتي پس از مرگش برخي از شيعيان به رغم تأکيد امام صادق(عليه السلام) بر رحلت فرزندش، مرگ وي را باور نکردند و امامت را در ميان فرزندان او دانستند ! اين فرقه بعدها به فرقه اسماعيليه شهرت يافتند که در مصر دولت فاطمي را تأسيس کردند. مقبره اسماعيل تا چند ده سال پيش، يکي از مقابر معروف بقيع بود که از جمع ديگر قبور فاصله داشت و به همين دليل، خارج از بقيع قرار گرفته بود. اين قبر، بر اساس نوشته مطري (م ٧٤١) در قرن هشتم مشهد کبير ; يعني مزار بزرگ بود که در غربِ قبه عباس و چهار امام قرار داشت. قبر اسماعيل از سوي محبّان اهل بيت از شيعيان، به ويژه اسماعيليه زيارت مي شد و بر اساس گزارش عياشي در قرن يازدهم هجري، بسيار پر رونق بود.[١] همان گونه که مطري يادآور شده، بقعه اسماعيل در زمان فاطميان مصر بنا گرديده است.[٢] در قرن دوازدهم که اطراف بخش اصلي شهر مدينه حصار بوده، مقبره اسماعيل داخل اين حصار و در واقع خارج از بقيع بوده، و محل آن برابر مقبره عباس و ائمه بقيع قرار داشته است.[٣] در توسعه جديد، اين مقبره از ميان رفته، و بنا به اظهار برخي از ناظران، محل قبر