تصرف کامل مسلمانان قرار گرفت و بلال بر بام کعبه نداي اذان سر داد. پس از آن، شورش قبيله هوازن در حُنَين نيز خاموش شد. در سال نهم، حج با حضور اکثريت مسلمان و اقليّت مشرک که ديگر قدرتي نداشتند، برگزار شد. رسول خدا(صلي الله عليه وآله) از علي(عليه السلام) خواست تا آيات اول سوره برائت را که در اعلام برائت از شرک بود در روز حج اکبر ـ روز عرفه ـ بر مردم بخواند. در اين پيام، خدا و رسول از شرک و مشرکان اعلام بيزاري کرده و از آنها خواسته بودند تا در يک فرصت چهارماهه، تصميم نهايي خود را براي پذيرش اسلام يا مقاومت در برابر آن بگيرند. بدين سان، شرک تا چندي پس از آن به طور کامل از ميان رفت. همچنين، در سال نهم، رسول خدا(صلي الله عليه وآله) سپاهي به تبوک فرستاد که توانست قبايل حدود شامات را آرام سازد. در سال دهم، رسول خدا(صلي الله عليه وآله) نخستين حج خود را به همراه بيش از يکصد هزار تن از پيروان خويش انجام داد. در اين مراسم بود که آيين حج از سوي رسول خدا(صلي الله عليه وآله) به طور کامل تشريع و تشريح شد. آن حضرت ضمن خطبه اي که به خطبه حَجّة الوداع (حج آخرين) معروف است، نصايح فراواني به مردم کرد. آن حضرت در بازگشت از سفر حج، در روز هجدهم ذيحجه، در غدير خم، علي(عليه السلام) را به جانشيني خود برگزيد و همه مسلمانان نيز به اين عنوان با آن حضرت پيمان بستند و البته گروهي چه زود اين عهد و پيمان الهي را شکستند! رسول خدا(صلي الله عليه وآله) هفتاد روز پس از غدير، در حالي که چند روز دچار بيماري و تب شديد بود، در ٢٨ صفر سال يازدهم هجرت به لقاي پروردگارش شتافت; و اين در حالي بود که از وضعيت داخلي جامعه اسلامي بيمناک بوده و آشکار بود که از آينده امت در نگراني بسر مي برد. با اين حال، آن حضرت، طي بيست و سه سال تلاش در مکه و مدينه، بنيانگذار يکي از مهم ترين اديان توحيدي و آخرين آنها براي بشر بود که امروزه ميليون ها نفر بدان ايمان دارند و به رسول خدا(صلي الله عليه وآله) و جاي جاي قدم هاي او در مکه و مدينه عشق ميورزند و هر ساله به عشق زيارت قبرش، به سوي مدينه مي شتابند.