اين زمان، شريف مکه[١] شخصي به نام برکات بن محمد بود که فرزندش را با کليد کعبه به ديدار سلطان فرستاد. از اين زمان، کم کم مدينه نيز زير سلطه شريف مکه درآمد و او به تدريج بر تمامي حجاز حکومت مي کرد. در مقام به رسميت شناختن سلطه عثماني بر حرمين، سلاطين عثماني، همه ساله مبالغ زيادي پول ميان علويان و ديگر مردمان اين دو شهر توزيع مي کردند. به علاوه، تلاش هاي زيادي در اصلاح و بهبود وضعيت عمراني دو شهر به ويژه اماکن مقدسه آنها انجام دادند. گفتني است شرفاي مکه از نسل امام حسن(عليه السلام) بودند. در کنار شرفا و امرا، شيخ حرم نيز يک مقام رسمي بود که به طور مستقيم از سوي استانبول به اين مقام منصوب مي شد. به تدريج از اواسط قرن يازدهم هجري، سلاطين عثماني تلاش کردند تا امارت مدينه را نيز از علويان بگيرند و به دست شيخ حرم بسپارند. با اين حال، طي اين مدت، هنوز علويانِ حسني در مدينه قدرت داشتند و بخشي از اداره سياسي اين شهر در اختيار آنها بود. در کنار آن، شهر مکه، همچنان در اختيار شرفا; يعني سادات حسيني بود که بر تمامي حجاز حکمراني داشتند و البته وابسته به دولت عثماني بودند. آنچه قابل يادآوري است اين است که علويان حاکم در اين دو شهر، گاه بر تسنن و گاه بر تشيع خود تأکيد داشتند. اين نيز ممکن بود که برخي از خاندان هاي علوي به تشيع و برخي به تسنن گرايش داشتند. به هر روي، به دليل وابستگي به دولت عثماني، و وجود اکثريت سني شهر و نيز حُجّاج ساير کشورها، حتي کساني که شيعه بودند، در بسياري از موارد مجبور به تقيّه بودند. در تمام دوره صفوي، شمار زيادي از علماي شيعه عرب و ايراني در مدينه و مکه زندگي مي کردند. گفتني است که بخشي از قبايل ساکن در مدينه و به ويژه اطراف آن، شيعه امامي بودند; از آن جمله طايفه حَرْب است که تاکنون نيز برخي از طوايف آن در روستاهاي اطراف مدينه، بر همين مذهب هستند. همچنين طوايف مختلفي که در جنوب مدينه

[١] اصطلاح شريف مربوط به علويان حاکم در اين شهر است.