آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٣٤٩

مَطَري (م ٧٤١) با وصف قبر صفيه ـ بدون اشاره به اين که عاتکه نيز در آنجا مدفون است ـ مي نويسد: روي قبر با چيدن سنگهايي در اطراف آن مشخص شده، اما چون نزديک ديوار شهر مدينه و در خروجي بقيع بوده، توافقي براي ساختن قبه بر آن نشده است.[١] به نظر مي رسد که در قرون بعد، براي صفيه نيز بقعه اي ساخته شده است. به هر روي، نقل مطري نشان مي دهد که ديوار بقيع در سمت قبر صفيه، درست در جايي بوده که اکنون قرار دارد و قبرستان بقيع اين سوتر نبوده است. در کنار آن صورت قبر سوّمي وجود دارد که به عنوان قبر حضرت امّ البنين مادر حضرت ابوالفضل العباس(عليه السلام) شناخته و زيارت مي شود. مسجد فاطمه(عليها السلام) يا بيت الأحزان پيش از اين در داخل بقيع و در نزديکي قبور چهار امام(عليهم السلام) مسجد کوچکي بوده که به بيت الاحزان شهرت داشته و در متون تاريخي قرون آغازين اسلامي تا اين اواخر، از آن ياد شده است. براساس آنچه در برخي از منابع آمده، اينجا محلّ گريه حضرت فاطمه زهرا(عليها السلام) در سوگ پدرش بوده است. اين مکان در آغاز، خانه محقّري متعلق به حضرت بوده که پس از آن به بيت الأحزان يا قبّة الحزن شهرت يافته و در زمان هاي متأخر به عنوان مسجد فاطمه(عليها السلام) از آن ياد شده است. اين محل در شمال قبر عباس بن عبدالمطّلب و قبور چهار امام(عليهم السلام) قرار داشته و بعدها ضميمه بقيع شده است. در مدينه جاي ديگري به عنوان بيت الأحزان مطرح نبوده است.[٢] مسجد اُبَيّ بن کعب در بقيع بنا به نوشته مورّخان، در نزديکي مزار عقيل و بقعه همسران پيامبر(صلي الله عليه وآله)، مسجدي با نام مسجد اُبيّ بن کعب بوده است. بنا به نوشته مورّخان، رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در اين مسجد