آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٣٦٦

سمت شِعْب اُحد کشاندند. آنان اندکي به درون شعب رفتند و آنگاه بر بالاي کوه احد (سمت راست شعب) پناه گرفتند و در سايه غاري کوچک نشستند. هدف ما در اين نوشته، بيان شواهدي است که ميدان جنگ در سمت غربيِ کوه رمات بوده و پس از آغاز شدن فاجعه، به سمت شعبِ احد کشيده شده است و حضرت با رفتن به داخل شعب و بالا رفتن از کوه، از شرّ مشرکان امان يافته است. شواهد تاريخي دور زدن کوه رمات توسط خالد رسول خدا(صلي الله عليه وآله) تيراندازان را به فرماندهي عبدالله بن جُبَير بن نعمان بر جبل رمات گماردند; چرا که از پشتِ سرِ سپاه اسلام کاملا در هراس بودند. اين هراس جز از راهي که سر انجام خالد حمله کرد، معنا نداشت. پيامبر(صلي الله عليه وآله) خطاب به تيراندازان فرمود: پشت سر ما را حمايت کنيد، ما ترس آن را داريم که از آن سوي بر ما حمله کنند. [١] واقدي مي نويسد: تيراندازان پشت لشکر اسلام را حفاظت مي کردند. آنها با تيراندازيِ خود مشرکان را وادار به فرار کردند; وَالرُّماة يَحْمون ظُهُورَهُم يَرشُقُون خَيل الْمُشرکِين بالنبل فَتَوَلّي هَوارب ; تيراندازان پشت سپاه اسلام را حمايت کرده تير به سوي اسبان مشرکان مي انداختند و آنان را فراري مي دادند. يکي از تيراندازان که سال ها بعد زنده مانده بود، مي گفت: هر تيري که در آن روز انداختيم يا به اسبي خورد يا به انساني.[٢] اين دو نقل حکايت از آن دارد که تيراندازان مسير حمله سپاه خالد را زير ديد داشته اند و چند بار که خالد همراه عکرمه تلاش کردند از آن مضيق و تنگه; يعني حد فاصل احد و رمات عبور کنند، با تيراندازي شديد سربازان مستقر در جبل رمات مواجه شدند و با دادن تلفاتي ناگزير بازگشتند. اما درست زماني که کوه از تيرانداز خالي شد، آنها به راحتي عبور کردند. در اين صورت، منطقه مورد استفاده سپاه خالد در ديد و