مدينه در آغاز دوره اسلامي پس از رحلت پيامبر، شهر مدينه به صورت مرکز خلافت درآمد. اين مرکزيت تا سال نخست خلافت امام علي(عليه السلام) يعني سال ٣٦ هجري ادامه داشت. پس از آن که امام از مدينه عازم کوفه شد، مدينه، از مرکزيت خارج گرديد و اداره آن در عهده اميراني درآمد که از سوي عراق و سپس شام و نقاط ديگر بر دنياي اسلام حکومت مي کردند. اين زمان، افزون بر انصار، شمار زيادي از مهاجران مسلمان و ديگر مسلمانان مکه به ويژه تعداد زيادي از طايفه قريش در مدينه سکونت داشتند واين شهر توسعه بسيار يافت. نخستين اميران مدينه در دوره خلافت امام علي(عليه السلام)، ابوالحسن مازني انصاري، سهل بن حُنَيف و تمّام بن عباس بن عبدالمطلب و ابوايوب انصاري و قُثَم بن عباس بودند. پس از آن در روزگار معاويه، مدتي مروان بن حکم و سپس سعيد بن عاص، عمرو بن سعيد بن عاص و وليدبن عُتْبة بن ابي سفيان امارت بر اين شهر را عهده دار شدند. اين زمان مردم مدينه، نه جانبدار علويان و نه امويان، بلکه در انديشه حمايت از خط مياني قريش; يعني تفکر بوبکري و عمري بودند و به کساني مانند عبدالله بن زبير تمايل داشتند. در رجب سال شصت هجري آنگاه که معاويه درگذشت و امام حسين(عليه السلام) از مدينه خارج شد، مردم چندان حساسيتي از خود نشان ندادند. اندکي بعد، همانان بر يزيد شوريدند و يزيد هم در سال ٦٢ سپاهي را براي سرکوبي مردم مدينه به اين شهر فرستاد که از خندق عبور کردند و بسياري از فرزندان صحابه را کشتند. در اين واقعه که به واقعه حرّه شهرت يافت، تمامي نوادگانِ حنظله غسيل الملائکه ـ که در احد به شهادت رسيده بود ـ کشته شدند. محل دفن شماري از شهداي حرّه، تا به امروز در قبرستان بقيع مشخص است. در دوران قطع سلطه امويان بر حجاز و آغاز سلطه خاندان زبير که پس از مرگ