آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٢٦٠
خانه امام سجاد(عليه السلام)
خانه حضرت سجاد(عليه السلام) در امتداد شارع العوالي واقع است که اکنون به شارع علي بن ابي طالب(عليه السلام) شناخته مي شود و ما در اين زمان وقتي به سمت قبا مي رويم، در محله قربان، ساختماني را مي بينيم با نام معهد دارالهجره و در کنار آن (سمت راست ساختمان)، زمين فراخ و وسيعي وجود دارد و ميان اين زمين و معهد، ساختماني است کوچک، بدون درِ ورودي که اطراف آن را با ديوار کاملا مسدود کرده اند. بنا به نقل برخي، در گذشته چنين شهرت داشته که اينجا خانه امام سجاد(عليه السلام) بوده است. جلوي آن زمين باز و زمين فوتبال و مقابل آن زمين و معهد، خيابان است. پشت خانه ياد شده نيز نخلستان مي باشد. در منابع مکتوب، در اين باره چيزي گفته نشده است.
مسجد و مَشْربه امّ ابراهيم
مشربه; يعني بستان يا زمين نرمي که گياه به راحتي در آن مي رويد. به زميني هم که در ميان آن تپه بلندي واقع شود، يا غرفه و بنايي در آن باشد، اطلاق مي شود. مشربه باغي بوده که در ميان آن صُفّه يا غرفه اي بوده و در اين محل ماريه قبطيه ، ابراهيم فرزند رسول خدا(صلي الله عليه وآله) را به دنيا آورده است.[١] اين مشربه در شمال منطقه بني قريظه، در حرّه شرقي واقع است; جايي که به آن دشت نيز مي گويند.
باغستانِ مورد نظر، در زمان ورود اسلام به مدينه، متعلق به مُخَيريق يهودي بود. زماني که جنگ احد رخ داد، وي به يهوديان گفت: بر اساس معاهده ما با محمّد، بايد به کمک او بشتابيم. آنان گفتند: امروز روز شنبه است. مُخَيريق سخن آنان را نپذيرفت و شمشير برداشت و به پيامبر(صلي الله عليه وآله) پيوست. وي به هنگام حرکت گفت: اگر من کشته شدم، هرچه دارم از آنِ محمد است. او در اُحد کشته شد و رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در باره اش فرمود:
[١] وفاء الوفا، ج ٣، ص ٨٢٥