آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٢٤٦

مسجد التقوي مي شناختند.[١] اين آيه در برابر مسجد ضرار نازل شد که برخلاف مسجد قبا که بر پايه تقو ساخته شده بود، مسجد ضرار بر پايه نفاق و اختلاف بنا گرديد. تعبير مِنْ اَوَّلِ يَوْم به معناي همان روز تأسيس مسجد است که با نيت خالص بنا نهاده شد. همچنين نقل شده است که آيه " ... فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ " [٢] در شأن نمازگزاران مسجد قبا نازل شده است. اين آيه در کنار آياتي که اشاره به اقدام منافقان در ساختن مسجد ضرار دارد، در سوره توبه آمده و مربوط به سال نُهم هجري، اندکي پيش از جنگ تبوک است. ياقوت حِمَوي در اوايل قرن هفتم هجري نوشته است که مسجد ضرار در برابر مسجد قبا ساخته شد و تا به امروز ويرانه آن باقي است. زائراني که براي زيارت مسجد قبا به اين ناحيه مي آيند، به مسجد ضرار هم سري زده و با زدن لگدي به آن، از آنجا مي گذرند.[٣] به هر روي، مسجد قبا نخستين مسجدي است که رسول الله(صلي الله عليه وآله) آن را بنا کرد. آن حضرت درباره نماز خواندن در مسجد قبا فرمود: مَنْ تَطَهَّرَ في بَيْتِهِ ثُمَّ أتي مَسْجِدَ قُباء فَصلّي فِيهِ رَکْعَتَيْن کانَ کأجْرِ عُمْرة .[٤] کسي که در خانه اش وضو بگيرد، آنگاه به مسجد قبا درآيد و دو رکعت نماز بگزارد، ثواب يک عمره را برده است. در حديث ديگري هم آمده است: کانَ النَّبِيُّ(صلي الله عليه وآله) يَأتِي مَسْجِدَ قُباء راکباً وَ ماشِياً فَيُصَلّي فِيهِ رَکْعَتَيْن .[٥] رسول خدا، گاه پياده وگاه سواره به مسجد قبا مي آمد ودورکعت نمازدر آن