آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٤١

در روايتي اطلاق نام کعبه بر بيت الله، به دليل مربّع بودن آن دانسته شده و آمده است: اين خانه، در برابر بيت المعمور قرار دارد که آن نيز مربع است. بيت المعمور نيز موازي عرش خداست که عرش بر پايه چهار رکن قرار داده شده که عبارت است از: سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لا إِلَهَ إِلاّ اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ [١] کعبه را بيت العتيق نيز ناميده اند. در روايتي، عتيق به معناي حر و آزاد آمده است; يعني برخلاف خانه هاي ديگر که متعلق به اشخاص است، اين خانه از هر نوع تملکي آزاد است.[٢] چرا ابراهيم به مکه آمد؟ ابراهيم(عليه السلام) به دنبال مشکلي که با همسرش ساره بر سر ازدواج با هاجر و تولد اسماعيل پيدا کرد، همراه هاجر و فرزندش، به مکه آمد و آن مادر و فرزند را در اين سرزمين تنها گذاشت و بازگشت. پس از آنکه با لطف خداوند چاه زمزم پديد آمد و اسماعيل(عليه السلام) و مادر وي هاجر اميد زندگي يافتند، همانجا، در کنار ساکناني که در اطراف بودند و با پديد آمدن آب به اين سوي آمدند، به زندگي خود ادامه دادند. در واقع، همه ماجرا، تقديري خاص بود که مي بايست به احياي دين ابراهيمي در اين سرزمين بينجامد. وقتي اسماعيل(عليه السلام) سي ساله شد، ابراهيم(عليه السلام) بار ديگر به مکه آمد. در اين زمان، آنها با کمک يکديگر خانه کعبه را تجديد بنا کردند. به دنبال ساخته شدن خانه خدا، عرب هاي قبيله جُرْهُم که در آن نواحي زندگي مي کردند و اسماعيل از ميان آنان همسري اختيار کرده بود، به توحيد و خدا پرستي گرويدند و پس از آن، مراسم حج هر ساله برگزار مي شد. به مرور اين فرهنگ ميان ساير اعراب جزيرة العرب نيز گسترش يافت. با نگاهي به داستان آمدن هاجر و اسماعيل(عليه السلام) بدين ديار و آنچه که درباره ابراهيم(عليه السلام) و پسرش و مسأله قرباني کردن او بيان شد و نيز مطالبي که درباره پيمودن مسير