آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٢٣
ام القري، ١٤١٩).
* تاريخ امراء مکه (از سال ٨ تا ١٣٤٤ هجري) ; از عارف عبدالغني. اين کتاب از جمله آثاري است که در شناخت تاريخ مکه، به ويژه حکام و اميران آن و نيز تحولات سياسي اين شهر، نگارش يافته و نويسنده آن تلاشي قابل تقدير انجام داده است. بر اساس آگاهي هاي اين کتاب، مي توان تاريخ اين شهر را در دوره تسلط هر سلسله اي دنبال کرد. از نام کتاب و سالهاي ياد شده در ذيل آن، چنين به دست مي آيد که در اين اثر، از اميران اين شهر در دوره سعودي يادي نشده است.
* تاريخ مکّة، دراسات في السياسة والعلم والاجتماع والعمران ; از احمد السباعي. از معروف ترين آثاري است که در دهه هاي اخير، در تاريخ سياسي، اجتماعي و علمي شهر مکه، از آغاز تا پايان قرن چهاردهم هجري نوشته شده و بارها به چاپ رسيده است. چاپ هفتم اين کتاب در سال ١٤١٤ هجري بوده است.
* التاريخ القويم لمکّة و بيت الله الکريم ; از محمد طاهر کردي مکي خطّاط معروف. اين اثر يکي از مفصل ترين آثار جديد است که در باره تاريخ مسجد الحرام نوشته شده و دائرة المعارفي است در شش جلد رَحْلي که طي چند دهه، توسط يکي از مسؤولان حرم نگارش يافته و افزون بر جمع آوري اطلاعات کهن از منابع و مصادر، نکات فراواني از مشاهدات خود در باره حرم و تحوّلات آن را ثبت کرده است. چاپ اولِ جلدِ نخستِ اين کتاب در سال ١٣٨٥ قمري و جلد ششم آن در سال ١٤١٢ به چاپ رسيده است.
ب: مدينه
براي شهر مدينه منوره نيز، از قديم و جديد، آثار و تواريخ فراواني نوشته شده است که در اينجا، چند متن مهم را مي شناسانيم:
* تاريخ المدينة المنوّرة ; از ابوزيد عمر بن شَبّه نميري (١٧٣ ـ ٢٦٢). اين اثر از کهن ترين تواريخ محلي است که مع الاسف به طور ناقص به دست ما رسيده است.