آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ١٥٧
داشت و محل امني براي مسلمانان محسوب مي شد. در نقلي آمده است که زماني چهل مرد و بيش از ده زن در آنجا مخفي شده بودند.[١]
به هر روي رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در سال چهارم بعثت همراه يارانش در آنجا بسر مي برد و کساني که قصد مسلمان شدن داشتند، به آنجا، نزد آن حضرت هدايت مي شدند. اين خانه در تاريخ اسلام بگونه اي اهميت داشته که به صورت يک مقطع تاريخي درآمده است و حوادث دوران مکه در کتاب هاي سيره با ذکر اينکه قبل از خانه ارقم رخ داده يا بعد از آن، مشخص مي شود.
اين خانه توسط خيزران، همسر هارون، که در سال ١٧١ به حج آمده بود، خريداري شد و در تاريخ به نام او; يعني دار خيزران شهرت يافت. مسلمانان با آگاهي نسبت به ارزش اين خانه، آن را مسجد کردند; شايد هم خود خيزران آن را به صورت مسجد درآورده است. محل ياد شده که مرکزي براي حفظ قرآن بچه ها بوده، در فاصله ٤٨ متري ابتداي سعي از کوه صفا قرار داشته و در سال ١٣٧٥ هجري قمري در توسعه اي که زمان سعود بن عبدالعزيز صورت گرفت، داخل مسجد گرديد.[٢] اکنون به ياد آن، اولين دري که از آن سمت به مسجد باز مي شود، به عنوان باب ارقم نامگذاري شده و احتمال داده شده است که محل آن در جاي پله برقي باشد که در اين قسمت ساخته شده است.
در نقل هاي تاريخي آمده است که خانه ارقم بر روي صفا بوده است; أَسْلَمَ الأرقم سابع سبعة و کانت دارُهُ عَلَي الصَّف . مقصود از اين سخن، آن است که خانه ارقم که در دامنه صفا بوده، امروزه داخل مسجد شده و تنها بخشي از خود کوه صفا در ابتداي مسعي، برجاي مانده است.
در کتيبه اي که از سال ٥٥٥ روي اين خانه وجود داشته، آمده بوده است: اينجا محلّ اختفاي رسول خدا(صلي الله عليه وآله) و معروف به دار خيزران است که بنده نيازمند درگاه خداي،
[١] فاکهي، اخبار مکه، ج ٤، ص ١٤
[٢] التاريخ القويم، ج ٢، ص ٨٨