آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٩٧

پناه بردن است. زماني که خانه کعبه دو در داشت، درِ ديگر آن در کنار مستجار بود که مسدود شد. اينجا نيز از مکان هاي استجابت دعا است و محلي است که مردم به آنجا پناهنده مي شوند به همين دليل بدانجا مستجار گفته مي شود.[١] محل ورود فاطمه بنت اسد در کعبه، براي تولد امام علي(عليه السلام) همين بخش از ديوار کعبه بوده است. حطيم از مکان هاي محترم در مسجدالحرام، در کنار کعبه، حطيم است و مردم در اين قسمت براي دعا جمع مي شوند و به يکديگر فشار مي آورند.[٢] اين که آيا حطيم تنها همان محدوده کنار حجر الأسود و باب کعبه را شامل مي شود يا وسعت بيشتري دارد، اختلاف است. در روايتي از امام صادق(عليه السلام)، تنها همين موضع را حطيم مي نامند.[٣] چنان که شيخ صدوق نيز آورده است که حطيم فاصله ميان درِ کعبه و حجر الاسود را گويند، جايي که خداوند توبه آدم را پذيرفت.[٤] به تعريف ديگر، حطيم قسمتي از سطح مسجد الحرام است که از حجر الاسود آغاز مي شود و به سمت اصل چاه زمزم ـ نه مدخل ورودي آن ـ و از آنجا تا مقام ابراهيم و پس از آن تا حجر اسماعيل ادامه مي يابد. اين محدوده را تا ديوار کعبه حطيم مي نامند.[٥] در تعريف ديگر، حطيم محدوده داخلي حِجْر اسماعيل است. حطيم از آغاز مورد توجه مسلمانان بوده و مردم براي استغاثه و دعا در آنجا جمع مي شوند. خواندن نماز در اين قسمت فضيلت بسيار دارد و سفارش شده است. در ميانه ضلعي که درِ کعبه در آن است، در روي زمين و کنار ديوار کعبه، حفره اي