مساحت افزوده شده به مسجد توسط مهدي عباسي ٨٣٨٠ متر مربع بود. در اين توسعه درهاي متعددي را در اطراف مسجد گشود و تا قرن ها بعد، به همان صورت باقي ماند. مهدي عباسي در سال ١٦٤ از کاردانان خواست، طرحي تهيه کنند تا مسجد از ناحيه جنوبي نيز وسعت يابد، به طوري که به صورت تقريبي، مسجد به شکل مربع در آيد; به گونه اي که کعبه در ميانه آن قرار گيرد. بدين ترتيب، مجدداً مساحت مسجد به مقدار ٦٥٦٠ متر مربع افزايش يافت و رواق هايي در اطراف آن ساخته شد و ستون هايي برافراشته گرديد. اين ستون ها هنوز بر سر پا است و کتيبه اي که يادگار دوره مهدي عباسي است، بر آن باقي مانده است. گفتني است، به روزگار مهدي عباسي مسجد در سمت مسعي به اندازه اي توسعه يافت که ميان مسجد و مسعي فاصله اي نماند; با اين حال، بعدها باز در اين محدوده به تدريج خانه هايي ساخته شد.(١) پس از مهدي عباسي، در زمان معتضد و مقتدر عباسي ، قسمت هاي کوچکي به بخش هاي شمالي و غربي مسجد افزوده شد. از آن جمله محل دارالندوه بود که از زمان قُصَيّ بن کلاب در جاهليت براي مشاوره قريش درباره کارهاي مهم، در کنار مسجد الحرام ساخته شده بود. قرار بر آن بود تا تنها قريشياني که چهل سال از عمرشان گذشته است، به اين مجلس مشورتي وارد شوند. اين محل تا اواخر قرن سوم هجري برپا بود و زماني که خلفا به حج مي آمدند، در آنجا اقامت مي کردند. در اين زمان، به بناي دارالندوه بي توجهي شد و رو به تخريب بود. هرگاه باران مي آمد، گِل و لاي آن به مسجد الحرام سرازير مي شد. اين امر سبب شکايت امير مکه به معتضد عباسي (خلافت از ٢٧٩ ـ ٢٨٩) شد و وي از خليفه خواست تا اجازه دهد آنجا را به مسجد بيفزايد يا به محلّي براي اقامت حجاج تبديل کند. معتضد اين طرح را پذيرفت و دستورش را صادر کرد. اين افزايش در سال ٢٨١ هجري صورت گرفت. ١ . احمد السباعي، تاريخ مکه، ص ١٥٩