آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٦٠

جنوب شرقي شهر حناکيه ياد کرده است.[١] در سال ١١٥٧ نيز زماني که نادرشاه با دولت عثماني درگير بود، در حرمين اعلام شد که تمامي خطيبان، به طور رسمي در منابر شيعيان را لعن کنند.[٢] در همين دوره، رساله هاي فراواني نيز در تکفير شيعه توسط علماي مکه نوشته شد و حتي توسط برخي از فقهاي سني فتواي جنگ سني و شيعه صادر گرديد و منتهي به حمله افاغنه قندهاري به اصفهان در سال ١١٣٤ شد. با اين حال، شمار زيادي از عالمان شيعه در مکه سکونت داشتند. شرح حال نويسان، اسامي دهها نفر از عالمان شيعه مقيم مکه و مدينه را ثبت کرده اند. مکه و روي کار آمدن سعودي ها آغاز دعوت وهابيان در ديار نجد، سال ١١٥٧ هجري قمري است; زماني که محمدبن عبدالوهاب (١١١٥ ـ ١٢٠٦) حرکت تبليغي خويش را در مبارزه با آنچه که آن را شرک مي ناميد، آغاز کرد. وي براي توسعه دعوت خود، به دِرْعيه رفت و با دادن دستِ اتحاد با محمدبن سعود (م ١١٧٩)، حاکم اين شهر، راه را براي پيروزي هاي بعدي دعوت وهابي هموار کرد. حرکت مزبور، ابتدا منطقه نجد را تحت پوشش قرار داد و سپس در پي نبردهاي خونين فراوان، سلطه خويش را تا سواحل خليج فارس از يک سو و بر تمامي منطقه حجاز شامل مکه و مدينه گستراند. دعوت وهابي دو مرحله دارد; نخست يک دوره هفتاد و پنج ساله، تا سال ١٢٣٥ که خاندان سعود، از محمد بن سعود، عبدالعزيز بن محمد بن سعود، سعود بن محمد و عبدالله ابن سعود حکومت کردند و با قلع و قمع دولت نجد توسط ابراهيم پاشاي عثماني ـ فرزند محمدعلي پاشا ـ و قتل عبدالله بن سعود در اسلامبول، خاندان ياد شده از قدرت ساقط شدند. پس از آن، براي مدتي قريب هشتاد سال، در عُزْلت