الْجَبَلِ عَنْ يَمِينِکَ حِينَ تَدْخُلُ أُحُداً فَتُصَلِّي فِيهِ فَعِنْدَهُ خَرَجَ النَّبِيُّ(صلي الله عليه وآله) إِلَي أُحُد حِينَ لَقِيَ الْمُشْرِکِينَ فَلَمْ يَبْرَحُوا حَتَّي حَضَرَتِ الصَّلاةُ فَصَلَّي فِيهِ ثُمَّ مُرَّ أَيْضاً حَتَّي تَرْجِعَ فَتُصَلِّيَ عِنْدَ قُبُورِ الشُّهَدَاءِ مَا کَتَبَ اللَّهُ لَکَ .[١] مسجد نخست، که دون الحرّه از آن ياد شده، بايد يکي از دو مسجدي باشد که در راه اُحد است; مسجد الدرع يا مسجد المستراح . اما مسجد ديگري که در کنار کوه دست راست به عنوان محلّ نماز خواندن رسول خدا(صلي الله عليه وآله) از آن ياد شده، جايي جز مسجد فسح، که شرح آن گذشت، نيست. مردم به اين مسجد رفت و آمد داشته اند. در جستجويي که مؤلف در روز شنبه ٢٥ ذي قعده ١٤١٦ (٥ فروردين ماه ١٣٧٥ ش) از منطقه احد داشت، روشن شد که در حال حاضر مسجدي با نام مسجد الثناي وجود ندارد يا به هر حال ما آن را نيافتيم. اين در حالي است که تصوير مخروبه آن در برخي از کتابها موجود است. در قسمت شمالي مقبرة الشهداء، در حارّه يا محلّه احد، چند مسجد هست; يکي از آنها که تقريباً در شمال شرقي مزار حمزه با زاويه بسيار کم قرار دارد و در پانصد قدمي مقبرة الشهداء مي شود، مسجد السطحي است. اميد داشتيم که اين مسجد همان مسجد ثنايا باشد، اما کسي از محلي ها نتوانست کمک کند. مسجد الرداده با فاصله بيشتر و مسجدي نيز که تابلوي آن شکسته بود و گويا نامش مسجدالموت بود، در بخش شمال شرقي مقبره وجود داشت. مِهْراس در بالاي کوه احد محلي است با نام مهراس ، جايي که در دل کوه آب باران در آن جمع شده و حوضي طبيعي به شمار مي آيد. رسول خدا(صلي الله عليه وآله) با شماري از ياران و از جمله اميرمؤمنان(عليه السلام) پس از بالا رفتن از کوه احد، کنار مهراس نشستند. در اين وقت، امام علي(عليه السلام) ظرف آبي را از مهراس براي شست و شوي دهان رسول خدا(صلي الله عليه وآله) که به دليل شکسته شدن دندانشان خوني شده بود، گرفتند. اين آب به دليل آنکه بوي بدي داشت،

[١] کافي، ج٤، ص٥٦٠