آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٣٦١
برابر مقبرة الشهدا و کوه رمات قرار دارد. شعب مزبور تا عمق هفتصد و يا نهصد متريِ
داخل کوه احد ادامه مي يابد و وادي موجود در ميان اين شعب، آب هاي حاصل از باران در درون احد را به بيرون و به سمت فضاي باز جنوب احد; يعني منطقه جُرْف هدايت مي کند. منتهاي آن در درون احد مسدود است.
طبق نقل ابن اسحاق، حضرت قرارگاه را در مدخل اين شعب قرار داده است. اين همان عدوة الوادي است که در عبارت ابن اسحاق آمده است. طبعاً قرارگاه در مدخل شعب بوده و سپاه قدري جلوتر مستقر شده است، آن گونه که پشت سپاه اسلام کوه احد بوده وسمت چپ آنها کوه رمات يا عينين. در اين وقت، سپاه مشرکين در جنوب کوه احد وغرب کوه رمات و طبعاً با فاصله اي قابل قبول از احد و محل استقرار سپاه اسلام مستقر شده است.
عبارت واقدي درباره محل استقرار سپاه اسلام چنين است: فَجَعَلَ ( رَسُولُ الله) اُحُداً خَلْفَ ظَهْرِهِ وَ اسْتَقْبَلَ الْمَدِينَةَ وَ جَعَلَ عَيْنَين عَنْ يَسارِهِ [١]; رسول خدا(صلي الله عليه وآله) احد را پشت سر، مدينه را روبرو و کوه عينين را در چپ خود قرار داد.
نظريه ديگري که واقدي نقل کرده، آن است که: حضرت پايين تر آمد، به طوري که کوه رمات در پشت سر حضرت قرار گرفت. آنگاه پشت به خورشيد کرد، در حالي که دشمن در برابر او بود. در اين حال مشرکان در دشتِ واقع در جنوب غرب احد موضع گرفته بودند; در حالي که پشت آنان به مدينه و رويشان به سوي احد بود.
واقدي مي نويسد: وَ أَقْبَلَ الْمُشْرِکُون، فَاسْتَدْبَرُوا الْمَدِينةَ فِي الوادِي وَ اسْتَقْبَلُوا اُحُد [٢]; مشرکان پشت به مدينه، ميان وادي و روبروي اُحد بودند.
بنابراين سپاه اسلام در پشت سر، احد راداشتند که پناه بسيار مناسبي بود. سمتِ چپ آنان; يعني شرق، کوه رمات بود. تنها دشواري، فاصله ميانِ رمات و احد بود که مي بايست به طريقي مراقبت مي شد. اين کاري بود که با استقرار تيراندازان روي رمات، جبران شد.
[١] المغازي، ج١، ص ٢٢٠، طبقات الکبري، ج١، ص ٣٩
[٢] المغازي، ج١، ص ٢٢٠