آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٣٣٠
داشتن قبور چهار امام، با اين که در فواصل مختلف زماني رحلت کرده اند، شاهديبراي اين امر است. همچنين دفن شدن چندين تن از همسران پيامبر يا دختران آن حضرت و... در کنار يکديگر، همين مسأله را تأييد مي کند.
باقي ماندن محل اين قبور، نشان از آن دارد که قبرهاي مذکور از همان آغاز مورد توجه و زيارت مردم بوده است. اين امر اختصاص به شيعه نداشته و اهل سنت نيز نسبت به قبور همسران پيامبر و يا عثمان و نيز برخي از علماي خود; مانند مالک بن انس و استاد و شيخ او نافع، قاريِ قرآن که در کنار هم مدفون هستند، احترام گذاشته و به زيارت آنها مي رفته اند. اين مسأله سبب شد تا به مرور، براي حفظ اين قبور، بناها و بقعه هايي که در آغاز کوچک بوده، روي آنها ساخته شود.
عباسيان، براي حفظ قبر عباس، بنايي روي آن ساختند. از آن جا که قبر عباس در کنار قبر چهار امام و قبر منسوب به حضرت زهرا(عليها السلام) يا فاطمه بنت اسد بود، بقعه ياد شده، بر روي همه آنها يکجا بنا شد. پيش يا پس از آن، بقعه هايي نيز براي همسران پيامبر، عمه ها و نيز امام مالک و غيره ساخته بودند و از قرن ششم به بعد، کساني از بزرگان نيز که علاقمند به برخي از مدفونين در اين مکان بودند، بقعه هايي براي آنان ساختند.
به نوشته مَطَري (٧٤١) افزون بر قبّه اي که روي مزار عباس و چهار امام بود، در کنار آن، قبه اي روي قبر عقيل و عبدالله بن جعفر نيز وجود داشت. پس از آن قبّه اي بر مرقد ابراهيم فرزند پيامبر(صلي الله عليه وآله) بود که در سمت قبله آن، ضريح مشبّک قرار داشت و در کنار وي عثمان بن مظعون دفن شده بود.[١]
اين سخن پيامبر در وقت دفن ابراهيم که به سلف صالح ما عثمان بن مظعون ملحق شد، همان طور که مطري نقل کرده، ثابت مي کند که قبر عثمان بن مظعون بايد در کنار قبر ابراهيم باشد.
وي مي افزايد: پيش از آنکه عبدالرحمان بن عوف درگذرد، عايشه از او خواست که در خانه اش کنار شيخين دفن شود، اما او گفت که با ابن مظعون عهدي دارد و
[١] التعريف، ص ٤٣