آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٢٩٩

خُطْوَةً ثُمَّ الْخُطْوَةَ الثّانِية ـ ثمّ قال ـ : وَ رَفَعَ يَدَيهِ اِلَي اللهِ حَتّي دَعا، وَ دَعا کَثِيراً ثُمَّ انْصَرَفَ .[١] همچنين روايت شده در شبهاي پاياني غزوه خندق، حضرت رسول(صلي الله عليه وآله) وقتي حذيفه را براي خبر گرفتن به سوي دشمن فرستادند، در محل اين مسجد نشسته بودند.[٢] مسجد فتح که نام ديگر آن مسجدالأعلي بوده، از همان آغاز مورد عنايت مسلمانان قرار داشت. بنا به نقل ابن شبّه، در زمان وي ـ قرن سوّم هجري ـ دقيقاً همان نقطه اي که رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در آنجا دعا کردند، به صورت استوانه اي در صحن مسجد مشخص بوده است. بناي فعلي مسجد فتح که از زمان عبدالمجيد اول و مربوط به سال ١٢٧٠ هجري است، حدود ٢٤ متر مربع و ارتفاع آن حدود ٥/٤ متر است. اين مسجد به سال ١٤١١ توسط دولت سعودي تعمير شد. در روايت ديگري آمده است که سوره فتح در اين مسجد بر رسول خدا(صلي الله عليه وآله) نازل شد. از آنجا که مسجد فتح را با نام مسجد احزاب و مسجد خندق نيز مي شناسند، طبعاً بايد با جنگ احزاب ارتباط داشته باشد، نه با سوره فتح که در حديبيه نازل شده است. نام ديگر آن مسجدالأعلي است که بايد به خاطر قرار گرفتن آن بر دامنه کوه باشد. اين مسجد در قسمت جنوبي (قبله) داراي شبستان و در قسمت شمالي داراي صحن است. ٢ ـ مسجد سلمان فارسي يکي ديگر از مساجد سبع يا به طور دقيق تر مساجد خندق، مسجد سلمان فارسي است که پس از پايين آمدن از مسجد فتح، نخستين مسجد سمت راست است. بنا به برخي از روايات تاريخي، سلمان با پيشنهاد کندن خندق، نقش مهمي در جنگ احزاب داشته است. اين مسجد درگذر زمان، آباد شده و مورد عنايت زائران حرم نبوي بوده