آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٢٦٨
اکنون خراب شده است. وي مي افزايد: با پرس و جو از اهل محل، بر من ثابت شد که مسجد شمس جداي از مسجد فضيخ است; چون مسجد شمس در قربان است و فاصله آن تا عوالي که مسجد فضيخ در آن قرار دارد و در کنار حرّه شرقي است، زياد است.[١]در پاورقي همانجا آمده است که اکنون اين مسجد از بين رفته و فقط يک چهار ديواري بر آن باقي مانده است.
در واقع، اگر سخن عبدالغني درست باشد، بخشي از سخن خيّاري که مسجد شمس را هماني دانسته است که شيعيان در شرق مسجد قبا به او نشان داده اند، درست است; اما بايد افزود که مسجد شمس ياد شده، همان مسجد فضيخ است و بنابر اين، آنچه اکنون به نام مسجد فضيخ شهرت دارد، جايي جز مسجد بني قريظه نيست.
مسجد بني قريظه
يکي ديگر از امکنه منطقه عوالي مسجد بني قريظه است که طبق معمول، در روزگار امارت عمربن عبدالعزيز بر مدينه، به دستور خليفه وقت اموي، تجديد بنا شد.
سخاوي نوشته است: مسجد بني قريظه در شرق مسجد شمس و فاصله نسبتاً طولاني با آن داشته ونزديک حرّه شرقي است.[٢] مقصود وي از مسجد شمس، همان مسجد فضيخ است.
خيّاري نوشته است: اين مسجد نزديک باغي معروف به حاجزه بوده و وقف فقرا است. مسجد مزبور در ميان منازل خراب واقع شده و بناي جالبي دارد. گفته اند عمربن عبدالعزيز به هنگام تجديد بناي مسجد قبا، آن را نيز تجديد کرد.
ابن شبّه مي نويسد که علي بن رافع گفت:
[١] تاريخ المعالم المدينة المنوره، ص ١٢٥
[٢] التحفة اللطيفه، ج ١، ص ٧٠