آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٢٦٤

در کتاب المدينة بين الماضي و الحاضر [١] چاپ شده است. اين مکان متبرک تا سال هاي اخير همچنان برقرار بوده است. شنقيطي نوشته است که در سال ١٤٠٥ ق. به آنجا رفته و آن را زيارت کرده است. گويا در اطراف بناي مشربه و در قبرستان، سه صورت قبر بوده است که يکي را متعلق به نجمه مادر امام رضا(عليه السلام) و ديگري را متعلق به حميده بربريه مادر حضرت موسي ابن جعفر(عليه السلام) دانسته اند. گفتني است که در منابع شيعه، زيارت مشربه ام ابراهيم و نماز خواندن در آنجا مورد تأکيد قرار گرفته است.[٢] به همين دليل، اين مسجد، همواره مورد توجه شيعيان قرار داشته است. مسجد فضيخ (رد شمس = مسجد بنونضير) مسجدي که در نزديکي مشربه ام ابراهيم در شارع عوالي يا علي بن ابي طالب وجود دارد، به خطا مسجد فضيخ ناميده شده است. اين مسجد، در اصل، مسجد بنوقريظه است که پس از اين در باره آن سخن خواهيم گفت. مسجد فضيخ يا ردّ شمس، بنا به نوشته مورخان و سفرنامه نويسان کهن، در فاصله يک کيلومتري تا هفتصد متري جنوبِ شرق مسجد قبا، در کنار وادي قرار داشته است. اين منطقه که بخشي از محله قربان است، پيش از آن که به تصرّف مسلمانان درآيد، در اختيار طايفه بني النضير بود. بنا به آنچه در کتب سيره آمده است، در جريان غزوه بني نضير، که پس از جنگ بدر رخ داد، رسول خدا(صلي الله عليه وآله) براي محاصره دشمن در آنجا مستقر گرديد و در محلي که بعدها مسجد فضيخ بنا شد، خيمه اي براي آن حضرت برپا شد. طبق روايتي از امام صادق(عليه السلام) نامگذاري اين مسجد بدان جهت بوده که در آنجا درخت