بناي جديد آن، که در ٢٦ صفر سال ١٤٠٦ قمري به پايان رسيد، در شکل معماري جديدخود، يکي از مهم ترين و زيباترين مساجدي است که در مدينه منوره قرار دارد. در بناي فعلي چهار مناره براي اين مسجد در نظر گرفته شده که هر کدام ٤٧ متر طول دارد. مساحت تقريبي آن و بناهاي جانبي مربوط به آن، در محدوده اي به مساحت ١٣٥٠٠ متر مربع مي باشد که بر اساس محاسبات معماران آن، جاي بيست هزار نمازگزار را دارد. بايد اين نکته را نيز افزود که دست کم نيمي از ساکنان اصلي منطقه قبا از شيعيان بوده اند که هنوز نيز مراکز متعدد کوچکي براي اقامه نماز دارند. طبيعي است در سال هاي اخير، مهاجران فراواني به اين منطقه آمده و ترکيب جمعيتي آن را دگرگون کرده اند. مسجد جمعه يکي از مساجد متبرک و تاريخي مدينه، مسجد جمعه است و به مناسبت اينکه در محله بنوسالم قرار داشته، به نام مسجد بنوسالم نيز شناخته مي شود. اين محله در کنار وادي رانوناء، يکي از وادي هاي مهم مدينه قرار داشته و به همين مناسبت، روزگاري اين مسجد را مسجد الوادي مي ناميده اند. به علاوه، نام ديگر آن مسجد عاتکه مي باشد; نامي که در قرن سوم رواج يافت. ابن شبّه با يادآوري خبر نماز خواندن پيامبر(صلي الله عليه وآله) در آن، آن را مسجد عاتکه ناميده است.[١] نامگذاري به مسجدالجمعه به اين مناسبت است که حضرت رسول(صلي الله عليه وآله) پس از اقامت چند روزه در قبا، زماني که عازم بخش اصلي يثرب شدند، در اينجا نماز جمعه اقامه کردند. اين نخستين نماز جمعه اي است که به امامت رسول خدا(صلي الله عليه وآله) برگزار شد. ابن اسحاق به صورت کلّي، بدون اشاره به مسجد، نوشته است که حضرت نماز جمعه را در

[١] تاريخ المدينة المنوره، ج ١، ص ٦٨