مي خواند. ورود رسول خدا(صلي الله عليه وآله) را به قبا، دوشنبه، دوازدهم يا چهاردهم ربيع الأول نوشته اند. آن حضرت در اين چند روز ميهمان کلثوم بن هِدْم بود و در منزل سعدبن خَيْثمه با مردم نماز مي خواند. سعد در جنگ بدر و پدرش در جنگ اُحد به شهادت رسيدند. خانه سعد بن خَيْثمه و کلثوم بن هِدْم در سمت قبله مسجد ـ جنوب غربي ـ بوده و هر دوي آنها در حال حاضر، در مسجد قرار گرفته است. تا پيش از توسعه سال ١٤٠٦ قمري، خانه سعدبن خَيْثمه به صورت مستقل وجود داشته و طي چهارده قرن، زائران قبا، به آن خانه نيز وارد شده و در آن نماز مي خواندند. در حال حاضر، محل اين دو مسجد، در سمت قبله مسجد قبا، سمت راست محراب واقع است. رسول خدا(صلي الله عليه وآله) بعدها نيز که در مرکز مدينه ساکن شد، هر هفته، گاه روزهاي شنبه و گاه دوشنبه به قبا مي آمد و در اين مسجد نماز مي گزارد. ابن شَبّه نوشته است: إنَّ النَّبي (صلي الله عليه وآله) کانَ يَأتِي قُباء يَوْمَ الإثْنَين .[١] گفتني است برخي ازساکنان قبا،از چهره هاي بسيار خوب اصحاب آن حضرت بودند. عمربن عبدالعزيز در آخرين دهه قرن اول هجري، به دستور وليد بناي اوليه مسجد قبا را خراب کرد و از نو بنايي استوار برپا ساخت و براي آن رواق هايي نيز افزود. مسجد قبا بعدها به دست جمال الدين ابومنصور اصفهاني، يکي از وزراي حکّام موصل، در سال ٥٥٥ قمري بازسازي شد. آثار اين وزير در تمامي مکه و مدينه ديده مي شود و ما در اين کتاب، از چندين موردِ آن ياد کرده ايم. مسجد قبا هميشه مورد توجه مسلمانان بوده و بارها تعميرات اساسي در آن انجام شده است. در سال ١٣٨٨ قمري ملک فيصل رواق هاي آن را در جهت شرقي مسجد توسعه داد.

[١] التاريخ القويم لمکّة و بيت الله الکريم، ج ١، ص ٢٦٤