فعلي است، ترديدي وجود ندارد. البته در زمان پيامبر(صلي الله عليه وآله) و تا چند دهه بعد، چيزي به نام محراب وجود نداشت و مسلمانان تنها با نام آن که در قرآن آمده و مربوط به حضرت مريم است، آشنا بودند. زماني که وليد دستور توسعه مسجد را داد و عمر بن عبدالعزيز آن را اجرا مي کرد، در جايگاه نماز رسول خدا(صلي الله عليه وآله) محرابي ساخته شد. چنين اقدامي به تقليد آنچه که در کليساهاي نصارا در شام بوده، صورت گرفت. اين محراب در طول زمان، دگرگوني هايي را تحمل کرده و بناي فعلي آن از دوره سلطان اشرف قايتباي که از سلاطين مملوکي مصر بوده، باقي مانده است. در دوره عثماني تزييناتي با آيات قرآن در آن صورت گرفت. افزون بر محراب اصلي، دو محراب ديگر در سمت قبله مسجد وجود دارد; يکي محراب عثماني ـ منسوب به سلاطين عثماني ـ که در ديوار جنوبي مسجد است و در حال حاضر امام جماعت در آنجا مي ايستد، دوم محراب سليماني ـ متعلق به سلطان سليمان عثماني ـ يا محراب حنفي که در سمت مغرب محراب رسول خدا(صلي الله عليه وآله) قرار دارد. اين محراب پس از سال ٨٦٠ ق ساخته شد. به علاوه، در انتهاي ديوار شماليِ ضريح پيامبر(صلي الله عليه وآله) محراب تهجّد قرار دارد که رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در برخي از شب ها نماز شب را در آنجا اقامه مي کردند. روزگاري محرابي هم در پشت دکّة الآغاوات ـ که امروزه به خطا صُفّه ناميده مي شود و نام آن سکّوي خواجه هاست ـ وجود داشته است. ستون هاي مسجد سقف مسجد بر ستون هايي قرار داشت که، علاوه بر نگهداري از سقف، مورد استفاده رسول خدا(صلي الله عليه وآله) و اصحاب نيز بود. از هر ستوني خاطره ويژه اي باقي مانده که سبب شده است تا جنبه تبرّک و تقدّس به خود گيرد و با گرفتن نام هاي خاص، در تاريخ جاودان بماند. هربار که مسجد بازسازي مي شد، محل اين ستون ها تغييري نمي کرد، جز اينکه ستون هاي قديمي جاي خود را به ستون هاي جديد مي داد. طبعاً با توسعه مسجد،