آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ٢٠٨
برخي مساحت مسجد را پس از افزايش اين دوره، تا ٧٥٠٠ متر مربع نوشته اند. مسجد داراي يک صحن مياني در وسط و رواق هايي در اطراف بود که با ستون هاي زيادي سرِ پا نگاه داشته مي شد.
از آنجا که وليد علاقه بسياري به بناي ساختمان هاي زيبا داشت، دستور داد تا افزون بر بناي مستحکم مسجد، تزيينات فراواني در آن صورت گيرد. به گزارش طبري،[١]وي براي بناي مسجد از قيصر روم استمداد کرد و او نيز افزون بر کمک مالي فراوان، شامل صد هزار مثقال طلا، يک صد کارگر ماهر براي وليد فرستاد. با کمک اين افراد بود که وليد مسجد را به شکل زيبايي ساخت.
در بناي جديد، افزون بر مستحکم ساختن ديوارها، سقف را نيز تا ١٢ متر بالا بردند و دو سقف با فاصله بنا کردند تا در صورت آمدن باران و نفوذ آن از سقف اول، سقف دوم مانع از رسيدن آب به مسجد باشد. همچنين چهار مئذنه براي مسجد ساخته شد که يکي از آنها به دليل مُشْرف بودن بر خانه مروان حکم، اندکي بعد تخريب گرديد.
در اين زمان، تزيين مسجد به اين صورت انجام گرفت: ستونهاي سنگي تراش خورده با روکش هاي فلزي، ديوارهاي بلند و مزيّن به نقوش گچ کاري، کاشي کاري ديوارها، برپايي مقصوره ها، نقاشي سقف و تزيين آن با چوب ساج، جايگزيني بنايي مستحکم و سنگي به جاي خانه هاي گِلي رسول خدا(صلي الله عليه وآله) و... خلاصه اينکه اين مسجد تبديل به ساختماني شد که تا آن زمان در جزيرة العرب نظير نداشت. از جمله تزييناتي که براي نخستين بار صورت مي گرفت، نقش آيات قرآني بر روي کاشي ها و ديوار مسجد بود که براي اين کار آيات سوره والشمس انتخاب شده بود.
طرح تازه اي که در بناي جديد اعمال گرديد، يکي ساختن محراب در محلي بود که رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در آنجا به نماز مي ايستاد. ديگري مناره اي بود که بر چهار زاويه مسجد ساخته شد. کارساختمان مسجد از سال ٨٨ هجري آغاز و در سال ٩١ هجري پايان يافت.
[١] تاريخ طبري، ج ٦، ص ٤٣٦ ; به نقل از: المسجد النبوي عبر التاريخ، محمد السيد الوکيل، ص ١١٩