آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ١٩٢
که در دوره خلافت مأمون، مدت بسيار کوتاهي بر اين شهر فرمانروايي کردند.
در تمام اين مدت، علويان به عنوان بخشي از ساکنان اين شهر که شمارشان رو به فزوني بود، نفوذ زيادي داشتند. اکنون وبه تدريج آنان به دو خاندان حسني وحسيني تقسيم مي شدند.
از دوران واثق عباسي به بعد، به تدريج با قدرت يافتن اميران ترک، شهر مدينه به آرامي از دست عباسيان درآمد و توسط اميران ترک اداره مي شد. بغاي کبير در سال ٢٣٠ و اندکي بعد، صالح عباسي ترکي اداره اين شهر را عهده دار بودند. در عين حال، هنوز به صورت سنتي، شهر به قريشي ها و ترجيحا به عباسيان واگذار مي شد. در سال ٢٥١ و ٢٥٢ يکي از علويان در مکه و سپس مدينه شوريد که کارهاي زشت او اسباب شرمندگي علويان شد. وي در سال ٢٥٢ در طاعون درگذشت. در سال ٢٥٥ دو علوي ديگر در اين شهر قيام کردند که به سرعت توسط عوامل عباسي کشته شدند. قاتل آنها ابوالساج ديوداد بن ديودست بود که بعدها از نسل او سلسله اي در آذربايجان پديد آمد. از ديگر علويان ناراضي، يکي هم محمد بن حسن حسني بود که در سال ٢٧١ بر مدينه چيره شد و منابع، از لاابالي گري او سخن گفته اند.
اين شورش ها و قيام ها، فراوان رخ داد، برخي به آرامي و برخي با قتل و زنداني شدن رهبر علوي، خاتمه مي يافت. روشن بود که علويان دست بردار نبودند; از جمله حسن از نوادگان امام موسي کاظم در سال ٢٧١ مدتي بر شهر مدينه غلبه کرد. اين سال، سال شورش هاي متوالي علويان در مدينه و تسلط آنها بر شهر بود. به طوري که نام بيش از پنج نفر آنها در کتاب مقاتل الطالبيين ابوالفرج اصفهاني آمده است. شگفت آن که ابي الساج برخي از علويان را به نيابت از خود بر امارت شهرمدينه گمارد.
گفتني است که فرزندان امام مجتبي(عليه السلام) که سادات حسني بودند و به طور عمده از نسل حسن مثني، موقوفات اميرمؤمنان(عليه السلام) را در مدينه و اطراف آن در اختيار داشتند. بخشي از اين موقوفات در ينبع و نواحي خارج از مدينه بود. در حال حاضر، مقبره اي در