آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ١٩١

شهر مدينه در سال ١٤٥ با يک شورش علوي بسيار پرنفوذ مواجه شد. محمد بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علي(عليه السلام) با لقب نفس زکيّه و به عنوان مهدي در اين شهر سر به شورش برداشت و آن را تصرف کرد. وي اندکي بيش از دو ماه و نيم بر شهر مسلط بود تا آن که سپاه عباسي از راه رسيد و فرماندهي سپاه را عيسي ابن موسي عباسي عهده دار بود. اين سپاه توانست شورش را به شدت سرکوب کند. قبر نفس زکيه تا قرنها مشخص بود و در دوره وهابي ها آثار آن که در ابتداي شارع سلطانه بود، از ميان رفت. به رغم اين شهرت، بر اساس آنچه در تاريخ طبري و پس از آن در مآخذ ديگري مانند تاريخ ابن العماد حنبلي آمده، قبر نفس زکيه در بقيع بوده است.[١] پس از آن حکومت اين شهر به جعفر بن سليمان عباسي رسيد که تا سال ١٤٩ دوام داشت. شگفت آن که پس از وي حسن بن زيد بن حسن بن علي(عليه السلام) از طرف منصور بر اين شهر حکمران شد. وي از معدود علوياني است که جانبدار عباسيان بود و سالها بر مدينه و نقاط ديگر از سوي عباسيان حکومت کرد. اين شهر گاه در اختيار برخي از نوادگان خليفه دوم نيز قرار مي گرفت. در سال ١٦٩ حسين بن علي بن حسن بن حسن بن علي(عليه السلام) در اين شهر قيام کرد و پس از آن به مکه رفت که در منطقه فخ به شهادت رسيد. آنگاه باز شماري از اميران عباسي و نيز دوتن از خاندان زبيري و برخي از خاندان هاي ديگر قريشي بر اين شهر فرمانروايي کردند. در هنگام جنگ امين و مأمون، مردم مدينه جانب مأمون را گرفته و با جعفر ابن حسن بن حسن بن علي به عنوان امير شهر بيعت کردند. از ديگر علوياني که سالهاي کوتاهي بر اين شهر حکومت کردند، مي توان به محمد بن سليمان بن داود ابن حسن و محمد بن جعفر الصادق و عبيدالله بن حسن ـ از فرزندان عباس بن علي(عليه السلام) ـ اشاره کرد