آثار اسلامي مکّه و مدينه - جعفريان، رسول - الصفحة ١٦٩
محصَّب
منطقه محصّب در راه حرم به منا (در طريق مسجدالحرام) واقع است، ميان پل حُجون تا جايي که اکنون شهرداري مکه واقع شده; يعني امانة العاصمة المقدسه. به عبارتي از ميدان معابده تا پل حجون.
رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در بازگشت از منا به همراه مسلمانان در اين منطقه توقف کرده است. در باره حدود اين منطقه اقوال مختلفي وجود دارد،[١] با اين حال تعريف فوق نسبتاً دقيق است.
دليل انتخاب محصّب براي نزول رسول خدا(صلي الله عليه وآله) آن بود که زماني در اين منطقه قريشيان قراردادي بر ضد آن حضرت امضا کردند. رسول خدا(صلي الله عليه وآله) فرمود ما، مخصوصاً پس از ورود به مکه، در آنجا که خيف بني کنانه است، فرود خواهيم آمد; اِذا قَدمنا مَکّة اِنْ شاءَ اللهُ تَعالي نَزَلْنا بِالْخَيف الَّذي تَحالفُوا عَلَينا فِيه .[٢]
در اين محل مسجدالاجابه قرار دارد که در جاي ديگر به آن پرداخته ايم. مسجد ديگري هم وجود دارد که هيچ اشاره اي به نماز خواندن رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در آنجا نشده و اکنون کتيبه اي بر در آن است که بازسازي آن را در عهد ملک عبدالعزيز در سال ١٣٦٢ نشان مي دهد. اين مسجد روبروي ريع ذاخر در اين سوي خيابان و در کنار قصر السقاف قرار دارد. گويا اين همان مسجدي است که در آن بر ابوجعفر منصور خليفه عباسي بعد از مردنش در مکه نماز خوانده شده است.[٣] منصور در قبرستان مَعْلاة يا حجون دفن شده و قبر او هنوز هم مشخص است.
در انتهاي حيّ جُمَّيْزه (محله پشت قبرستان معلاة; همان محلّه اي که اکنون مدخل ورودي قبرستان در ابتداي آن باز مي شود) محله جعفريه قرار دارد که گويا به نام
[١] فاکهي، اخبار مکه، ج ٤، صص ٧٢ و ٧٣
[٢] ازرقي، اخبار مکه، ج ٢، ص ١٦٢
[٣] فاکهي، اخبار مکه، ج ٤، ص ٧٥