ريشه برکند![١] فاکهي از مسجدي در حديبيه ياد کرده که نامش مسجد آل کُرْز بوده و مردم بر اين باور بوده اند که رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در آنجا نماز خوانده است.[٢] اکنون مؤلف آگاه نيست که آيا اين مسجد در حديبيه وجود دارد يا نه. آنچه در منطقه حديبيه به عنوان محل مُحْرم شدن وجود دارد، مسجدي است با نام مسجد شُمَيسي به اسم چاهي که در اين نقطه وجود داشته بئر شميس ناميده شده است. اين مسجد بنايي تازه دارد و کساني که از مسير جده قديم به شهر مکه وارد مي شوند، در فاصله حدودا ٢٠ کيلومتري شهر مکه، در اين مسجد محرم مي شوند. مسجد غدير خم اين مسجد در حدود پنج کيلومتري منطقه جُحْفه، در محل غدير خم قرار دارد. و آن جايي است که رسول خدا(صلي الله عليه وآله) علي بن ابي طالب را در هيجدهم ذي حجه سال دهم هجرت، به امامتِ امت منصوب کرد. در روايات اهل بيت(عليهم السلام) از اين مسجد ياد شده و نماز خواندن در آن توصيه شده است.[٣] گزارش اين مسجد در قرنهاي مختلف در کتابهاي تاريخي ثبت شده است. به خاطر وجود همين روايات است که فقهاي شيعه در آثار خود استحباب نماز خواندن زائران در اين مسجد را يادآور شده اند.[٤] در تعيين محل دقيق اين مسجد اظهار نظرهاي متعدّدي شده که تحقيق درباره آن در شرايط فعلي خارج از توان نويسنده است.

[١] فاکهي، اخبار مکه، ج ٥، صص ٧٧ و ٧٨
[٢] فاکهي، اخبار مکه، ج ٥، ص ٨٢
[٣] کافي، ج ٤، ص ٥٦٦ ; من لايحضره الفقيه، ج ٢، ص ٣٣٥ ; مصباح المتهجد، ص ٧٠٩
[٤] فهرستي از اين اقوال فقها را ملاحظه فرماييد در مقاله مسجد غدير از محمد جعفر طبسي، فصلنامه ميقات حج ، ش ١٢، صص ١٤٠ ـ ١٣٨