فاسد شدن استفاده مي شده و ماه هاي بعد مورد استفاده قرار مي گرفته است. در گذشته و از قرون نخست اسلامي، چندين مسجد در منا وجود داشته که برخي از ميان رفته و برخي موجود است. در باره هر يک شرح مختصري مي آوريم: مسجد خَيف مسجد خيف، مهمترين مسجد در منطقه منا است. درباره فلسفه پيدايش آن مسجد، روايت جالبي وجود دارد. مي دانيم که در سال پنجم هجرت، مشرکان مکه به تحريک يهوديان، پيمان اتحادي را با برخي از قبايل عرب امضا کردند تا به مدينه حمله کنند و ريشه اسلام را از اساس برکنند. محلي که آنان براي امضاي اين پيمان انتخاب کردند، جايي بود که بعدها مسجد خيف در آنجا بنا گرديد. اين بدان معني است که در محل پيمان مشرکان بر ضدّ اسلام، مسجدي بنا شد تا شکست اتحاد قريش با قبايل عرب را يادگار باشد. خَيْف به محلي گويند که از شدت کوهستاني بودن آن کاسته شده; اما هنوز به صورت دشت در نيامده است. دامنه کوه صفائح چنين وضعيتي دارد و مسجد خَيْف در همين جا ساخته شده است. بر اساس برخي روايات، مسجد خَيف شاهد خطبه مهم رسول خدا(صلي الله عليه وآله) در حَجّة الوداع بوده است که متن آن خطبه در روايات نقل شده است.[١] همچنين در روايات پيشوايان معصوم(عليهم السلام) توصيه شده است: کسي که در منا است، بکوشد تا نمازهايش را در مسجد خيف بخواند، چرا که در آن هفتاد پيامبر نماز خوانده اند. در نقلي هم آمده که مسجد خيف مدفن آدم(عليه السلام) بوده است، چنان که قبر حوا در جده است.[٢] در دعاي سمات نيز به اين مسجد اشاره شده است. امام صادق(عليه السلام) فرمود: در مسجد خيف که مسجدي در منا است، نماز بگزاريد.

[١] فاکهي، اخبار مکه، ج ٤، ص ٢٧٠
[٢] همان، ص ٢٦٨