رمي کننده، پشتش به مکه و رويش به طرف جمره باشد. در سال ١٣٧٦ ق. عبدالله بن دهيش، رييس محاکم شرعي مکه، فتوا به تخريب اين کوه داد، مشروط بر آن که از آن سوي رمي صورت نگيرد; اما اکنون از هر طرف به جمره عقبه رمي مي شود. در گذشته و تا زمان دولت عثماني، از شب عيد قربان و دو روز بعد، جشن و سرور در منا برپا و همه جا چراغان مي شده است. يک زن شاعره اصفهاني که در نيمه نخست قرن دوازدهم هجري به حج مشرف شده و سفرنامه منظومي از سفر خويش فراهم آمده، وقتي منا را در جشن و سرور ديده، آن را اينگونه وصف کرده است: کنون بشنو تو از وصف چراغان *** که کردندي فروزان آل عثمان چنان جشني دو شب اندر منا شد *** که زهره بهر رقاصي بپا شد دو فرسخ شد چراغان کوه و صحرا *** که نتوان وصف او را کرد انشا به هر سو تا که کردي چشم کس کار *** فروزان بُد چراغان چون گل نار غلط گفتم غلط، نوري نمايان *** منا چون لاله زاري از چراغان فروزان شد ز هر سو صد اشاره *** قناديلش فزونتر از ستاره ز بس سوي هوا موشک روان شد *** چراغانِ دگر در آسمان شد گل غران چو بر غريدن آمد *** ز دهشت چرخ برگرديدن آمد به گردش آمدي چون چرخک نار *** ز گردش اوفتادي چرخ دوّار بس آتش بازي از انواع و اقسام *** که کردندي فروزان مردم شام[١] يکي از مسائل فقهي مورد بحث در منا، آن بوده است که آيا ساختمان در آنجا رواست يا خير. در اين باره، اختلاف نظريه هاي فراواني وجود داشته است. پيش از دوره وهابي ها ساختمان هاي متعددي در منا بوده است; اما پس از آن، براي مدتي آن بناها

[١] سفرنامه منظوم حج، ص ٧٩