ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨١٤ - (٥) الف كدام علم و كدام عبادت؟

به نظر مى‌رسد كه در متن ياد شده، اشاره سيّد ابن طاووس به خودش باشد و براى پرهيز از خودستايى، به آن تصريح نكرده است.

ششم. بهترين اعمال در شب قدر

محدّث بزرگوار، ابن بابويه رحمه الله در مجلس ٩٣ از كتاب الأمالى، پس از بيان نوافل شب‌هاى ماه رمضان و صد ركعت نماز براى هر يك از شب‌هاى بيست و يكم و بيست و سوم، مى‌گويد:

و من أحيا هاتين الليلتين بمذاكرة العلم فهو أفضل؛[١]

هر كس اين دو شب را با گفتگوى علمى احيا بدارد، بهتر است.

به نظر مى‌رسد كه اين مطلب، برگرفته از سخن پيامبر خدا به ابوذر است كه در آن، برترى علم را بر عبادت به تفصيل، بيان، و در پايان آن فرموده است:

يا أبا ذَرٍّ الجُلوسُ ساعَةً عِندَ مُذاكرَةِ العِلمِ خَيرٌ لَك مِن عِبادَةِ سَنَةٍ صِيامِ نَهارِها وَ قِيامِ لَيلِها؛[٢]

اى ابو ذر! يك ساعت نشستن براى گفتگوى علمى براى تو، از عبادت يك سال كه روزش را روزه بدارى و شبش را به نماز بِايستى، بهتر است.

افزون بر اين حديث، منابع حديثى، روايات بى‌شمارى از اهل بيت : را نقل كرده‌اند كه مى‌رساند آموختن دانش، به مراتب، برتر از عبادت است؛[٣] ليكن براى روشن‌تر شدن اين موضوع، توجّه به چند مطلب ضرورى است:

الف كدام علم و كدام عبادت؟

از ديدگاه فقهى، «آموختن علم»، احكام پنجگانه را دارد و بررسى متن احاديث‌

[١] الأمالى، صدوق: ٧٤٧.

[٢] جامع الأخبار: ١٠٩/ ١٩٥، بحار الأنوار: ١/ ٢٠٣/ ٢١.

[٣] ر. ك: العلم و الحكمة فى الكتاب و السنّة: ١/ ٣٠٩( برترى دانشجويى بر عبادت).