ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٠٣ - (٥) الف برنامهريزى سال

ديدن آن حقيقت و توفيق يافتن به اين ديدار و شهود، كارى بس عظيم و والاست، همان گونه كه امام صادق ٧ آن را چنين توصيف فرموده است:

إنَّ القَلبَ الَّذى يُعايِنُ ما يُنزَلُ فى لَيلَةِ القَدرِ لَعَظيمُ الشَّأنِ؛[١]

دلى كه آنچه را در شب قدر فرود آورده مى‌شود، مى‌بيند، بسى والاست.

امّا اسلام، مردم را در همين سطح به خود وا نگذارده است و براى آن كه توده مردم نيز شناختى اجمالى از معناى شب قدر دريابند، روايات دينى، تصويرى از آن حقيقت را در ضمن بيان ويژگى‌ها و فضايل آن شب ارائه داده‌اند كه به نمونه‌هايى از آنها در ادامه اشاره مى‌شود.

دوم. ويژگى‌هاى شب قدر

الف برنامه‌ريزى سال‌

در بسيارى از روايات، به عنوان نخستين ويژگى شب قدر، بر اين تأكيد شده است كه تقدير امور مردم و سامان‌بخشى اوضاع و احوال آنان در طول سال، در اين شب رقم زده مى‌شود؛ شبى كه سرنوشت و فيصله‌يافتن همه كارهايى كه تا سال آينده پيش خواهد آمد، در اين شب فرود مى‌آيد. شايد نزول قرآن در شب قدر نيز به لحاظ همين جهت باشد؛ كتابى كه برنامه زندگى انسان را ارائه مى‌كند.

از همين جاست كه انسان مى‌تواند با بهره‌گيرى از برنامه‌اى كه قرآن آن را ترسيم نموده، سرنوشت خود و زندگى‌اش را در شب قدر عوض كند و براى سال آينده خويش، بهترين سرنوشت و براى خويش سودمندترين كسب و كار را تحقّق بخشد.

در اين‌جا دو مطلب مهم است كه شايان توجّه‌اند:

مطلب اوّل. رقم خوردن سرنوشت انسان در شب قدر، در چارچوب مقدّرات او در علم ازلى خداوند است. به ديگر سخن، به گفته روايات اهل بيت :، آنچه در

[١] براى آگاهى از متن كامل حديث و منابع آن، ر. ك: ص ٧٦٠ ح ٦٤٠.