٢. شمارى از محقّقان‌[٢] بر اين عقيده‌اند كه آغاز ماه‌هاى قمرى، در همه مناطق، يكى است و اگر در يك منطقه، هلال ماه رمضان ديده شود، در مناطق ديگر هم ماه رمضان آغاز مى‌شود.٣١٩ بر اساس اين نظريّه، شب قدر در همه مناطق، يك شب‌

----------------

٣١٩. ‌ آيت اللّه خويى رحمه الله براى اثبات اين نظريّه، علاوه بر تمسّك به اطلاق روايات، به يك مسئله نجومى نيز استدلال كرده، مى‌گويد: «ماه، خودش جِرمى تاريك است و به سبب رويارويى با خورشيد، از آن نور مى‌گيرد. پيوسته، نيمى از ماه، روشن و نيم ديگرش تاريك است، جز آن كه آن نيمه روشن هميشه براى ما ديدنى نيست؛ بلكه به خاطر اختلاف در گردش ماه، كم و زياد ديده مى‌شود. در شب چهاردهم از هر ماه (، بلكه در شب پانزدهم، اگر ماه سى روز باشد)، به فاصله كمى از غروب خورشيد، وقتى ماه از افق مشرق طلوع مى‌كند، همه نيمه رو به مغربِ آن روشن است؛ چرا كه با خورشيد روبه‌روست، همچنان كه نيمه رو به شرقِ آن، تاريك است. سپس اين نور در شب‌هاى بعد، سير نزولى مى‌يابد و بر اساس خطّ سير ماه، كم كم از وسعت آن كاسته مى‌شود، تا آن كه در اواخر ماه به سمت مغرب مى‌رسد و ديگر، نيمه روشن آن به رو به خورشيد است و همه نيمه تاريك آن، رو به ماست. اين، همان است كه از آن به «تحت‌الشعاع» و «محاق» تعبير مى‌شود كه هيچ جزئى از آن ديده نمى‌شود؛ چرا كه نيمه روشن آن، نه تمامش (مثل شب چهاردهم) و نه بخشى از آن (مثل شب‌هاى پيش يا بعد از شب چهاردهم)، رو به ما نيست. سپس كم كم از محاق در مى‌آيد و بخشى از آن از سمت مشرق آشكار مى‌شود و به صورت هلال باريك ديده مى‌شود. اين، معناى پيدايش و تولّد هلال است. پس، هرگاه از آن اندكى هم ديده شود، نشانگر اين است

[١] مگر در مواردى كه هلال با رؤيت قطعى، ثابت مى‌شود.

[٢] اگر افق مختلف باشد و هلال در مناطق غربى ديده شود، آيا براى مناطق شرقى كفايت مى‌كند( مثل: سوريه نسبت به عراق)، يا نه؟

مشهور، دومى( عدم كفايت) است؛ چون معتقد به اتّحاد افق‌اند. بعضى از محقّقان نيز بر اوّلى( كفايت) معتقدند و ثبوت ماه در يك‌جا را براى همه جا كافى مى‌دانند، از جمله: علّامه در المنتهى و مؤلّفِ الوافى و الحدائق و المستند و مرحوم خوانسارى و ديگران. صاحب جواهر نيز به اين نظر متمايل است. شهيد نيز در الدروس، آن را محتمل دانسته است( مستند العروة الوثقى، كتاب الصوم: ٢/ ١١٦).