ماه خدا - چ سوم - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠٠٣ - ٣/ ٥ خطبه امير مؤمنان در روز عيد فطر
و مىافزايند (زمان حمل)، مىداند و هر چيزى نزد او به اندازه است. نه تاريكىها از او پنهان است و نه چيزى از علم او نهان. هيچ برگى نمىافتد، مگر اين كه آن را مىداند و هيچ دانهاى در تاريكىهاى زمين نيست و هيچ تر و خشكى نيست، مگر آن كه در كتابى روشنگر است. و مىداند كه عملكنندگان چه مىكنند و به چه فرجامى برمىگردند.
از خداوند، هدايت مىطلبيم و از گمراهى و تباهى به او پناه مىبريم و گواهى مىدهيم كه محمّد، بنده و پيامبر و فرستاده او به سوى همه مردم و امين وحى اوست. [گواهى مىدهيم كه] او رسالت پروردگارش را رساند و در راه خدا با روىگردانان از او، نبرد كرد و او را پرستيد، تا آن كه يقين (مرگ)، او را فرا رسيد. درود خداوند بر او و خاندانش!
شما را اى بندگان خدا به پروا كردن از خدايى سفارش مىكنم كه هيچ يك از نعمتهاى او زوال نمىپذيرد و هيچ يك از رحمتهاى او گُم نمىشود و بندگانْ از او بىنياز نمىشوند و عملها پاداش نعمتهاى او نمىگردند؛ آن كه به آخرت تشويق كرده و به دنيا بىعلاقه ساخته و از نافرمانىها برحذر داشته و با بقا، عزّت يافته و با عزّت و شُكوه، يكتا گشته و مرگ را فرجامِ آفريدگان و راهِ گذشتگان قرار داده است. پس، مرگ بر پيشانى همه آفريدهها ثبت، و بر گردنشان حتمى است. [مرگ،] نه ناتوان از رسيدن به گريزنده است و نه هيچ دور و نزديكى، از چنگش مىرود. هر لذّتى را در هم مىريزد و هر شادمانىاى را از بين مىبرد و هر نعمتى را مىگيرد.
بندگان خدا! دنيا، سرايى است كه خداوند براى اهل آن، فنا را پسنديده و كوچيدن از آن را بر ايشان حتمى ساخته است. هر چه در آن است، پايانيافتنى است و هر كه در پى آن است، نابودشدنى. امّا با اين همه، دنيا شيرين و لذيذ و جذّاب و شاداب است؛ براى جوينده، آراسته است و به دل مشتاق، چسبيده؛ طمعكار، آن را نيكو مىشمارد و ترسانِ هراسان، از آن گريزان است. رحمت خدا بر شما! از آن با بهترين توشهاى كه نزد خود داريد، بكوچيد و جز مقدارى كه شما را به مقصد برساند، بر نگيريد. در دنيا همچون مسافرانى باشيد كه در منزلگاهى فرود آمده و در اندكسايهاى آرميدهاند، سپس كوچيده و به راه خود رفتهاند. چشم به آنچه ثروتمندانِ خوشگذارانْ از آن بهرهمندند، ندوزيد و در دنيا به خودتان زيان برسانيد، كه اين، حساب شما را سبكتر مىكند و براى نجات شما، نزديكتر است.
هلا آگاه باشيد كه دنيا تغيير شكل داده و پشت كرده و در آستانه خدا حافظى قرار گرفته است. آگاه باشيد كه آخرت نزديك شده و روى آورده و