همان تسميه كل به اسم جزء است؛ چنانچه حج عبارت از تمامت مناسك مخصوصه است كه مشتمل بر همگى اركان و شرايط و اجزاء منصوصه باشد كه يكى از آن مناسك و اجزا، اعمال عرفه است؛ ولى نظر به اهميت و مزيد عنايت به شرافت اعمال عرفه كه بر ساير اعمال برترى دارد، پيغمبر خداى- ٦- تمام حج را در عرفه منحصر و مخصوص فرموده‌اند. چنين است حديث ايمان كه تعبير به صبر و سماحت شده؛ چه، ايمان اگر چه شرايط عديده و اوصاف و اجزاء و اركان متعدده دارد، ولى چون جزء اعظم آن و ركن اهمّ شكيبايى و جوانمردى است، بدين جهت پيغمبر خداى- ٦- ايمان را در صبر و سماحت منحصر فرموده‌اند.

(انتهى).

و نيز فرموده است آن حضرت- ٦- كه شكيبايى گنجى است از گنجهاى بهشت.

نيز فرموده است آن حضرت- ٦-

«افضل الايمان ما اكرهت النفوس»

[٢]: «بالاتر ايمانها[٣] آن است كه بر نفس ناگوار است.» و گفته شده است كه حضرت داود- على نبينا و آله و ٧- را خداى عزّ و جلّ وحى فرمود كه‌

«تخلّق باخلاقى و انّ من اخلاقى الصبر.»

[٤]: «به خويها و روشهاى من، خوى و عادت گمار و از جمله خويهاى من، صبر و شكيباييست.» و از ابن عباس- رضى الله عنه- است كه چون رسول خداى- ٦- بر انصار وارد شد، فرمود:

«أ مؤمنون انتم؟ فسكتوا فقال رجل نعم يا رسول الله فقال ما علامة ايمانكم؟ قال نشكر على الرّخاء و نصبر على البلاء و نرضى بالقضاء فقال مؤمنون و ربّ الكعبة.»

[٥]:

[١] مسند احمد بن حنبل ٤: ٣٠٩، ٣١٠، ٣٣٥؛ سنن ابن ماجه ٢: ١٠٠٣؛ سنن الدارمى ٢: ٥٩؛ سنن ترمذى ٤: ٢٨٢؛ سنن النسائى ٥: ٢٥٦؛ المستدرك على الصحيحين ١: ٤٦٤.

[٢] تنبيه الخواطر آن را از على( ع) با تفاوت اندكى آورده است ١: ٦٣.

[٣] عملها.

[٤] ارشاد القلوب: ١٣٧؛ المحجة البيضاء ٧: ٢٠٧ با تفاوت اندكى.

[٥] محجة البيضاء ٧: ١٠٧؛ و اين را محمد بن همام با تفاوت در الفاظ حديث در التمحيص: ٦١ آورده است.