«اگر صبر پيشه كنى قضاى الهى بر تو جارى مى‌شود و تو پاداش صبر خواهى داشت و اگر صبر پيشه خود ننمايى نيز قضا بر تو جارى مى‌شود و وبال نارضايى بر قضاى الهى بر تو وارد خواهد آمد. پس غنيمت شمار جوانى خود را قبل از پيرى، و سلامت بدن را قبل از ناخوشى، و مرگ را در پيش دو ديده خود قرار ده و استعداد كن به عمل صالح، و واگذار اشتغال به غير خويش را، پس بدرستى كه مرگ تو را درك مى‌كند در نزد آن اشتغال.» و تأمل نماى قول خداى عزّ و جلّ را كه فرموده است: وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌ وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى‌[١] «بدرستى كه نيست براى انسان جز آنچه در آن بكوشد و زود باشد كه كوشش او در آخرت ديده شود.» پس كوتاه كن آرزو و املت را، و اصلاح نما اشتغال و عملت را زيرا كه بيشتر سببى كه موجب اهتمام به كسب اموال و ميل به فزونى اولاد است، طول امل است.

پيغمبر خداى- ٦- به بعضى از اصحاب فرمود:

«اذا اصبحت فلا تحدّث نفسك بالمساء و اذا امسيت فلا تحدّث نفسك بالصّباح و خذ من حياتك لموتك و من صحّتك لسقمك فانّك لا تدرى ما اسمك غدا.»

[٢]: «چون صبح كنى حديث مكن نفس خود را به شام و چون شب نمايى، حديث مكن نفس خود را به صبح، و در زندگى تدارك براى مرگ خود كن و در سلامت خود براى مرض خويش. بدرستى كه تو نمى‌دانى فردا چه اسم خواهى داشت، مرده يا زنده و مريض يا صحيح.» حضرت امير المؤمنين- صلوات اللَّه و سلامه عليه- مى‌فرمايد:

«انّ اشدّ ما اخاف عليكم خصلتان: اتّباع الهوى و طول الامل، فامّا اتّباع الهوى فانّه يعدل عن الحقّ و امّا طول الامل فإنه يورث الحب للدنيا.»

[٣]: «سخت‌تر چيزى كه بر شما بيم دارم، دو خصلت است: پيروى خواهش نفس و درازى آرزو، اما پيروى خواهش نفس، انسان را منحرف از حق مى‌كند، و اما آرزو، سبب دوستى دنيا و دلبستگى به او مى‌شود.

[١] النجم/ ٣٩ و ٤٠.

[٢] تنبيه الخواطر ١: ٢٧١؛ امالى طوسى ٢: ١٣٩؛ ارشاد القلوب ديلمى: ١٨؛ الترغيب و الترهيب ٤: ٢٣٤.

[٣] نهج البلاغه ١: ٨٨؛ ارشاد القلوب: ٢١ به نقل از پيامبر٦ با اندك تفاوتى.