شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٢٥٤ - چرا يأس و نوميدى از رحمت پروردگار كفر و ضلال است؟

خداوند متعال ناگسستنى مى‌يابد، اگر چه خطايا و ذنوبش آن اندازه است كه در مزعمه و پندارش، ممكن است با حسن ظن، در موازنه، به معادله برخيزد، و با اين تعبير لطيف رقت‌انگيز به عظمت خيره كننده معاصى خويش اعتراف مى‌نمايد، و معذلك اين معاصى عظيمه يا رأى چيرگى بر حسن ظن به خداى تعالى را ندارد و يا آن همه ثقلى كه دارد از گسستن رشته رجا و اميدواريش به الطاف الهى، ناتوان است.

بلى، حسن ظن بالله تعالى يعنى اعتقاد خير و رحمت به خداوند- عز و جل- و فقط او را ارحم الراحمين وجود مطلق دانستن، يگانه تكيه‌گاه وثيق است، چرا كه تحصيل اخلاص در عمل بسيار دشوار، و بر فرض تحصيل اخلاص و رهايى از عبادت اكوان و ربوبيت نفس، انسان مخلص چه حقى بر خداى تعالى دارد؟! مگر نه اين است كه عامل و عمل و اخلاص و همه مبادى عبادتش، ملك خداوند سبحان است، پس تكيه بر اعمال نوعى خودفريبى است چنانكه در حديث قدسى آمده:

لا يتكل العاملون على اعمالهم- الى ان قال-: و لكن برحمتى فليثقوا و فضلى فليرجوا و إلى حسن الظن بى فليطمئنوا ...[١] عابدان و پارسايان به اعمالشان تكيه نكنند- تا آنجا كه فرمودند:

ولى به رحمتم اعتماد كنند و به فضل و احسانم اميدوار شوند و به حسن ظن به من بيارامند ...»

[١] - اصول كافى، ج ٢، ص ٧١.