شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٢١٥ - ولاية الشيطان

بيانى كه در ولاية الله تعالى ايراد نمودم و گفتم كه مؤمن مطيع، در مقام اطاعت از اوامر خداى تعالى اراده‌اش در اراده حق تعالى فانى است، مثل آن بيان، در جانب ولاية الشيطان جارى است، زيرا معصيت متحقق نمى‌شود، مگر به «انانيت» خودبينى انسان، بالنسبه به خداوند متعال، يعنى عاصى در مقام تمرد و عصيان، متوجه ذات خويش مى‌باشد و از ذات حق سبحانه و تعالى كه همه ذوات پرتوى از اويند، غافل است و همين حجاب خودبينى ضخيم‌ترين حجابها است و ذات شيطان متقوم به همين «انانيت» خودبينى است چنان كه در بعضى از آثار آمده: «اول من قال: انا ابليس» و بديهى است كه موجودى كه انانيت، قوام ذات اوست، سجده و خضوع از وى، نسبت به ذات انسان كه معلم به اسماى الهى و فانى در حق است بر نمى‌آيد و استكبار ذاتى او را رها نمى‌سازد و مآلا مستحق طرد و لعن خداوند- عز و جل- مى‌شود.

انسان متمرد و سركش از فرمان حق تعالى، اراده‌اش در انانيت ابليس، فناپذير است و چنانكه در طاعت گفتيم: فنا اراده، فى الجمله، فنا ذات مريد را به دنبال دارد و در صورت استمرار، عاصى و متمرد، فانى در وجود شيطان مى‌گردند و ابليس‌هاى آدم نما مى‌شوند: «و من يعش عن ذكر الرحمن نقيض له شيطانا فهو له قرين.»[١] هر كس از ياد خداى رحمان كوردلى ورزد، در قشر و حجاب شيطانى، گرفتارش مى‌كنيم كه همواره با او قرين است.

[١] - زخرف- ٣٦.