شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٧٨ - بداء يا تغيير سرنوشت

صادق ٧ روايت مى‌كند كه فرمودند: «ما عظم الله بمثل البداء» و در خبر ديگر: «ما عبد الله بشي‌ء مثل البداء».[١] خداوند متعال به چيزى مانند بداء تعظيم و عبادت نشده است، زيرا اساس بداء توجيه‌گر استمرار فيوض و عطايا و نزول بركات دائمى است، به اين توضيح:

بداء يا تغيير سرنوشت‌

هر پديده‌اى در جهان طبيعت بدون استثنا مسبوق به ماده‌اى است كه حامل استعداد آن پديده است و ماده مستعد هر اندازه دورتر از حادثه مفروض باشد، ابهام آن بيشتر، و هر چه نزديكتر باشد ابهام آن كمتر است، مثلا يك فرد انسان را در نظر مى‌گيريم، ماده مستعد اين فرد پيش از صورت انسانى، نطفه و پيش از آن غذا و پيش از غذا، عنصر بوده و عنصر، ماده مستعد مبهمى است زيرا استعداد قبول هزاران صور نوعيه را دارد، و هنگامى ماده عنصرى مفروض صورت نوعيه گندمى را مثلا پذيرفت، استعداد صدها صور نوعيه از آن زائل مى‌شود ولى به صدها صور نوعيه ديگر نزديك مى‌گردد و چون ماده غذايى براى انسان مى‌شود و صورت نطفگى و علقگى و مضغگى را مى‌پذيرد، استعداد صورتهاى ديگر باطل گرديده از ابهام بيرون آمده و راه همه صور غير انسان مسدود شده، و متعين به تعين فرد مفروض انسانى مى‌گردد و غير صورت انسانى ممتنع مى‌شود پس ماده مستعد

[١] - كافى، ج ١، ص ١٤٦.