شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٥٥ - اتصاف به صفات حقيقيه ذات الاضافه

بين سمع ذاتى و بين اشيا با احداث و ايجاد صورت مى‌پذيرد كه در واقع عين ايجاد است و همه موجودات قائم بدانند و در منطق قرآن از اين رابطه و اضافه به «القيوم» تعبير شده است: «الله لا اله الا هو الحى القيوم».[١] نتيجه آنكه اتصاف خداى- عز و جل- به اين صفات، بر خلاف اتصاف ما به اين صفات است، زيرا آن ذات اقدس، پديدآور همه معلومات و مسموعات و مبصرات و مقدورات امكانى است و جملگى تجلى و پرتوى از حسن ازلى آن حضرتند، و رابطه و اضافه آن ذات واهب العطايا به اعيان و اشيا رابطه و اضافه قيومى است كه لزوما بر همه موجودات كه متقوم به آنند، تقدم بالذات دارد و اين رابطه و اضافه است كه كسوت مسموعيت و صفات كماليه ديگر بر اندام همه حقايق ممكنه پوشانده و به مضاف إليها، وجود و كمالات وجودى ارزانى داشته است.

ولى اتصاف ما به اين صفات، به نحوى مرهون سبق وجود اعيان ممكنه و متأخر از آنهاست، مثلا رابطه و اضافه‌اى كه بين سامع و مسموع، ادراك مى‌كنيم همانا رابطه و اضافه‌اى است كه يكى از مقولات نه‌گانه عرضيه است كه بعد از ادراك وجود طرفين اضافه، مورد انتزاع ما مى‌گردد و سپس طرفين به وصف متضايفين، متصف مى‌شوند.

پس اضافه قيومى، مقوم مضاف إليها و بخشاينده هستى‌

[١] - بقره- ٢٥٥.