شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٢٥٩ - رجوع هر چيزى به اصل خويش

مى‌پندارد كه ضلالى است مبين و كفرى است روشن: «انه لا ييأس من روح الله الا القوم الكافرون»[١] و «من يقنط من رحمة ربه الا الضالون.»[٢] بديهى است چنين كسى كه به سوء ظن بالله تعالى و حقيقت كفر دچار گرديده و از صراط مستقيم عدول كرده و به ضلالت گرفتار آمده، راهى براى خلاصى وى نيست و عند الرجوع إلى الله تعالى به مبادى خبيثه‌اى كه مسانخ با اوست بر مى‌گردد و به اسفل سافلين مردود خواهد شد، و دعواى ايمانش در صورت ادعاء جز دعوى نيست و از حقيقت عارى است و از نوع ايمان يا بأس است كه در حقيقت ايمان نيست بلكه اقرارى است از روى اضطرار كه با مشاهده امارات عقوبت از خود ظاهر مى‌كند تا مهلكه مشهود نجات يابد، همانند ايمان فرعون در دريا به هنگام غرق و رؤيت راههايى در متن دريا كه بنى اسرائيل از آنها عبور مى‌كردند و احكام عالم برزخ مشهودش گرديد. و با اظهار ايمان عند رؤية البأس معلوم بوده كه مقصودش فرار از مهلكه است، لذا سودى نداشت چون واقعا ايمان نبوده و به همين‌گونه امام رضا ٧ به إبراهيم بن محمد الهمدانى، پاسخ فرمودند وقتى كه عرض كردند:

لاى علة اغرق الله فرعون و قد آمن به و اقر بتوحيده؟

قال: لانه آمن عند رؤيه البأس و الايمان عند رؤية البأس غير مقبول، و ذلك حكم الله تعالى ذكره في السلف‌

[١] - يوسف- ٨٧.

[٢] - حجر- ٥٦.