شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ١٨٥ - طور طمأنينه بالله

و اندوه‌ها و صدها دردها و رنجهاى سوزان ديگر را زدوده مى‌كند، انگار كه قلب، جمره افروخته‌اى است، و هر يك از مشتهيات نفس، همچون هيزم خشكى است كه لهيب آن را فزونتر مى‌نمايد و همه مال و منال و جاه و كامجويى، نه فقط آن را سير نمى‌كند، بلكه به رجوع و اشتهايش مى‌افزايند، و قلق و اضطراب آن را چند برابر مى‌كند، و فقط و فقط اطمينان به ذكر الله- عز و جل- است كه همچون آب، اين اخگر هلوع را سكون و قرار مى‌بخشد و در عين دگرگونى و گردونى، ثبات و آرامش مى‌دهد، و غير اطمينان به ذكر الله، هيچ چيزى التهاب اين اخگر را خاموش نمى‌كند، و جز طمأنينه بالله، هيچ مرهمى، زخمهاى حاصل از اين گدازنده را ملتهم نمى‌سازد.

«الا بذكر الله تطمئن القلوب»[١]- هان، آگاه باش كه فقط بذكر الله دلها آرامش و سكون مى‌يابند. استفاده انحصار چنانكه استحضار داريد از قاعده «تقديم ما هو حقه التأخير يفيد الحصر» مى‌باشد، زيرا جمله «بذكر الله» متعلق به «تطمئن» است كه طبعا مى‌بايستى متأخر از آن باشد و چون متقدم بر آن آورده شده و با ترتيب طبيعى مخالفت گرديده، نكته اين مخالفت، افاده حصر بوده است، يعنى منحصرا به ذكر «الله» تعالى، طمأنينه قلب حاصل مى‌شود. و با وجود طمأنينه، همه عوامل اضطراب و همه تعصبها و تقليدها و تلقينهاى شيطانى و عجبها و غرورهاى ناشى از فقدان اعتماد بنفس، و جمله رذائل و پليديها، جوهر ذواتشان به اضداد و حسنات تبديل مى‌گردند،

[١] - رعد- ٢٨.