شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ١٠٧ - نياز به اسباب طبيعى و امدادهاى روحى

آنكه معاذ الله نقصان در قدرت و اراده واجبى است، بلكه قبول قبض در متكثرات و متغيرات ممتنع است مگر با عنايت وسائط، و به اين ملاحظه است كه قرآن كريم، آثار صادره از وسائط، و خواص مترتبه بر اشيا، و مسببات مرتبطه به اسباب را به خود وسائط و اشيا و اسباب نسبت مى‌دهد و آنها را ذوات التأثير معرفى مى‌نمايد، و بدين وسيله، روحيه كوشائى و تلاش در معاش و معاد را با چنگ زدن به وسائط و اسباب، توانمند و سرشار مى‌سازد و از تن آسائى و تثاقل و بى تفاوتى جلوگيرى مى‌كند در عين اينكه براى اين وسائط و علل، هيچ گونه استقلالى در تأثير نيست، و جملگى اصالت و استقلال در تأثير را فاقدند.

نياز به اسباب طبيعى و امدادهاى روحى‌

بنابر اين روشن مى‌گردد كه ظفر به مراد و نيل به مقصد در جهان ماده چنانكه نيازمند به اسباب طبيعى است، نيازمند به امدادهاى روحى است، و انسانى كه همه اسباب طبيعى نيل به مرادش را فراهم آورده، هيچ حائلى بين او و مقصدش نيست مگر اختلال از ناحيه امدادها و اسباب روحى، مانند سستى اراده و خوف و حزن و سوء ظن و آز و نظائر اين‌ها، و با يقين به اينكه خداوند متعال يگانه سببى است كه مغلوبيت در ساحت قدس او راه ندارد، و با چنين اعتقادى به او اعتماد كند و امور خويش را به او تفويض نمايد، لزوما اراده و قدرت خويش را با اراده و قدرت بى پايان خداوند متعال‌