أسرار آل محمد عليهم السلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ٨٩ - سخنان علما در باره اعتبار كتاب سليم بين شيعه و غير شيعه
از اسناد كتاب سليم تماما از بزرگان محدثين نزد عامّه هستند كه در اوّل نوع «ب» از نسخههاى خطى كتاب موجود است، و هم اكنون بيش از ده نسخه خطى به همين سند موجود است. متن سند چنين است:
«محمد بن صبيح بن رجا در دمشق بسال ٣٣٤ هجرى، از عصمة بن ابى عصمة بخارى، از احمد بن منذر صنعانى در صنعا، از عبد الرزّاق بن همام، از معمر بن راشد از ابان بن ابى عياش، از سليم بن قيس هلالى»[١].
در اين سند عبد الرزاق بن همام متوفاى سال ٢١١ از بزرگان محدّثين عامه بشمار مىآيد و اكثر اصحاب حديث شاگرد او بودهاند و كتاب معروف او بنام «المصنف» در يازده جلد، هم اكنون بعنوان يكى از مدارك معتبر عامه در دسترس است. معمر بن راشد متوفاى سال ١٥٢ از بزرگان محدّثين عامّه است و مورد وثوق رجاليّين و تاريخ نويسان و محدّثين آنان است[٢].
همچنين امثال ابن مردويه و حاكم حسكانى و خطيب خوارزمى و حموئى خراسانى و ابن شهاب همدانى و قندوزى از محدّثين عامه، و نيز ابن عقده و ابن فضّال از فطحيّه، احاديث سليم را نقل كردهاند.
از سوى ديگر، عدّهاى از علما كه بين شيعه و عامّه مورد اتفاق در وثاقت هستند تمام كتاب سليم يا احاديث آن را نقل كردهاند، همچون ابو الطفيل و عمر بن ابى سلمه و ابراهيم بن عمر يمانى و نصر بن مزاحم و حسين بن حكم حبرى و ابن ابى عمير و ابن نديم و ابراهيم بن محمد ثقفى و شيخ مفيد و مورّخ مسعودى و ابن شاذان[٣].
سخنان علما در باره اعتبار كتاب سليم بين شيعه و غير شيعه
در اينجا گفتار پنج تن از خبرگان تاريخ و كتابشناسى، در مورد اتفاق شيعه و عامّه بر اعتبار كتاب سليم ذكر مىشود:
علّامه سيد شرف الدين مىگويد: «سليم كتابى در موضوع امامت دارد كه شيعه و
[١] به ص ١٤٠ همين كتاب مراجعه شود.
[٢] رجال نجاشى: ص ٢٦٨ رجال طوسى: ص ٢٦٧ و ٣١٥. تنقيح المقال: ج ٢ ص ١٥٠ و ج ٣ ص ٢٣٤ الغدير: ج ١ ص ٧٥، جامع الرواة: ج ٢ ص ٢٥٣ استقصاء الافحام: ج ١ ص ٧٤٣ الذريعة: ج ٤ ص ٢٥٠.
[٣] نام اين راويان از سليم مفصّلا در بخش قبلى ذكر شد.